In een leegstaand Haags ziekenhuis zouden asielzoekers een plek krijgen. Tot Richard de Mos de kwestie opblies
In dit artikel:
Het nieuwe Haagse college schrapt de geplande opvang van 440 asielzoekers in het voormalige HagaZiekenhuis aan de Sportlaan. Daarmee lost Richard de Mos, leider van Hart voor Den Haag, zijn belangrijkste verkiezingsbelofte in. De politieke overwinning heeft de stad echter tientallen miljoenen euro’s, jaren vertraging en een diep verdeelde wijk opgeleverd.
Het ziekenhuiscomplex kwam na de verhuizing van de medische afdelingen in januari 2021 leeg te staan. De gemeente kocht het pand in december 2023 voor 12,6 miljoen euro, aanvankelijk met het oog op woningbouw voor onder meer senioren en mensen met lage inkomens. Het vorige college wilde het gebouw vervolgens tijdelijk gebruiken voor een gemengde groep van ongeveer 750 mensen: 440 asielzoekers, 37 statushouders, dakloze gezinnen, jongeren uit beschermd wonen, studenten en starters. De opvang zou vijf tot zeven jaar duren, waarna het terrein kon worden herontwikkeld.
Volgens het gemeentebestuur bood de locatie een kans om de opvang eerlijker over de stad te verdelen. Kwetsbare groepen werden tot dan toe vooral in armere wijken opgevangen, terwijl de Vogelwijk en omliggende buurten tot de welvarendste delen van Den Haag behoren. Bovendien moest het gebruik van het pand de hoge kosten voor onderhoud, beveiliging en daklozenopvang helpen dekken. Het COA zou bijdragen aan de opvang van asielzoekers; de gemeente betaalde ondertussen ongeveer een ton per maand voor het leegstaande complex.
De plannen veroorzaakten vanaf 2024 grote onrust. Een deel van de bewoners vreesde voor veiligheid, leefbaarheid en de combinatie van uiteenlopende groepen. Andere buurtbewoners richtten juist de groep Welkom Nieuwe Buren op, die meer dan tweehonderdtwintig deelnemers trok en activiteiten, taallessen en begeleiding voor nieuwkomers wilde organiseren. De tegenstellingen liepen hoog op tijdens informatieavonden en in buurtapps. Er was racistische taal, er werden bedreigingen geuit en een voorstander zegt honderden bedreigingen te hebben ontvangen.
De weerstand werd versterkt door de manier waarop de gemeente het besluit had genomen. De aantallen, de bestemming en de doelgroepen lagen grotendeels al vast voordat bewoners werden geïnformeerd. Zij mochten vooral meepraten over de uitvoering. Een rechter noemde de participatie later een ‘Babylonische spraakverwarring’. Onderzoekers wijzen erop dat buurtverzet vaak niet alleen voortkomt uit bezorgdheid over asielzoekers, maar ook uit het gevoel dat bewoners de regie over hun omgeving verliezen.
De gemeente stelde veiligheidsmaatregelen op met gescheiden gebouwdelen, eigen ingangen, toezicht, beveiliging en elektronische toegang. Na berichtgeving over ernstige incidenten in het Amsterdamse project Stek Oost werd een uitgebreide risicoanalyse gemaakt. Voorstanders vonden dat de zorgen daarmee voldoende waren ondervangen; tegenstanders zagen de noodzaak om groepen van elkaar te scheiden juist als bewijs dat de doelgroepenmix te riskant was. Politiegegevens bevestigden de meest alarmerende verhalen over de wijk niet, al is er volgens landelijke cijfers wel incidentele overlast rond opvanglocaties.
De kwestie groeide uit tot het centrale thema van de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2026. De Mos voerde campagne tegen de locatie en won veel kiezers in traditionele VVD-bolwerken, waaronder de Vogelwijk. Formatiepogingen met D66 liepen herhaaldelijk vast op het dossier. Uiteindelijk sloot Hart voor Den Haag een akkoord met VVD, Denk en CDA, waarna het plan definitief werd geschrapt. D66 wilde nog praten over minder bewoners, een kortere opvangduur en een beperktere mix, maar weigerde de locatie zonder alternatief volledig te laten vallen.
De afwikkeling is ingewikkeld. De gemeente sloot in oktober 2024 een overeenkomst met het COA voor vijf jaar opvang van 440 asielzoekers; die kan volgens het COA niet zomaar eenzijdig worden beëindigd. Over eventuele afkoopkosten wordt nog onderhandeld. Daarnaast moet Den Haag ongeveer tien miljoen euro aan voorbereidingskosten afboeken en blijven de maandelijkse lasten van het gebouw en de opvang doorlopen. Dakloze gezinnen blijven voorlopig in dure hotelkamers zolang er geen doorstroomwoningen zijn.
Het college wil het pand uiteindelijk sneller ontwikkelen, waarschijnlijk voor seniorenwoningen, maar daarvoor moeten de bouwvoorwaarden en planning opnieuw worden vastgesteld. Tegelijk zegt wethouder Arjen Dubbelaar dat Den Haag de wettelijke opvangnorm van 2513 plaatsen wil blijven halen met kleinere locaties verspreid over de stad. Critici betwijfelen of daarvoor voldoende geschikte panden en draagvlak te vinden zijn. In de wijk is intussen nog geen concreet plan om het vertrouwen en de onderlinge verhoudingen te herstellen.
Vandaag Inside: Merel Ek ontbreekt na reclamebreak bij Vandaag Inside: ‘Dit is eigenlijk niet grappig meer…’