In deze expositie over ladders is een trap van vuurwerk het vlammende hoogtepunt
In dit artikel:
In Kunsthal KAdE in Amersfoort draait de tentoonstelling Stairway to..? om ladders en trappen — niet alleen als functionele objecten, maar vooral als krachtige beelden van ambitie, transformatie en herinnering. Centraal staat onder meer de video van Sky Ladder van Cai Guo‑Qiang: een 500 meter lange vuurwerkladder die in juni 2015 boven Quanzhou (zijn geboorteplaats) door een heliumballon werd opgelaten en even goudkleurig oplichtte. Het project belichaamt jarenlange pogingen, mislukte plannen (een eerste poging faalde in 1994) en het verlangen om het aardse met het hemelse te verbinden; voor Cai was het ook persoonlijk, een eerbetoon aan zijn wijk en zijn alzheimerlijdende grootmoeder die het via FaceTime meebeleefde.
De expo verbindt die theatrale episode met een breed veld van praktijk en geschiedenis. De inspiratie kwam deels van De Ladder van Armando, het veertien meter hoge oorlogsmonument bij Amersfoort‑Zuid dat herinnert aan Kamp Amersfoort en de hoop en troost die gevangenen koesterden. Reacties op dat monument zijn te zien, zoals Elsemarijn Bruys’ ladder van spiegelende kussens: een luchtig, vervormend object dat meer vragen oproept dan het strikt uitlegt.
Er is ook een overzicht van beroemde trappen uit kunst en architectuur — van de gotische wenteltrap in de Oude Kerk (1303) tot de Spaanse Trappen, de roltrap van het Centre Pompidou en Michelangelo’s monumentale trap in de Biblioteca Laurenziana — waarmee de tentoonstelling laat zien hoe trappen door de eeuwen heen symbolisch geladen zijn. Denk aan de Jacobsladder uit de Bijbel, Piranesi’s duistere fantasiebouwsels uit de achttiende eeuw en de optische spelletjes van M.C. Escher: trappen die tegelijk verbinden en verwarren, plafonds die vloeren worden.
Een verrassende wetenschappelijke inval komt van de scalalogie van Friedrich Mielke (1921–2018). Zijn Friedrich‑Mielke‑Institut für Scalalogie bestudeerde de relatie tussen mens en trap — niet louter esthetisch, maar ergonomisch en ervaringsgericht. Mielke, die zelf door oorlog en ongeluk beperkingen ondervond, legde een omvangrijk archief en collectie trapmodellen aan; een paar van die modellen, waaronder een sinustrap met ongelijk verdeelde treden, zijn in de tentoonstelling opgenomen.
Actuele maatschappelijke thema’s klinken door in Tanya Aguiñiga’s Border Fall Height‑werken: stoffen stroken met roestvlekken die de sporen van geïmproviseerde ladders verbeelden die migranten gebruikten bij grensoversteken. De presentatie sluit op luchtige toon af met een BBC‑fragment over een slimme honingdas die stapelt om te ontsnappen — een keuze die de recensent liever had zien vervangen door een portret van de Britse steeplejack Fred Dibnah, exemplarisch voor het ruwe vakmanschap en de gevaren van ladderklimmen.
Stairway to..? toont hoe schaal, materiaal en context een simpele trap kunnen transformeren tot metafoor voor hoop, falen, ontsnapping en sociale kwesties. De tentoonstelling is te zien in Kunsthal KAdE, Amersfoort, tot en met 10 mei.