In de westerns van John Ford veranderde Amerika van een wildernis in een lusttuin

In dit artikel:

John Ford maakte met zijn westerns een mythe van Amerika én prikte tegelijk door die mythe heen. In deze beschouwing over *The Man Who Shot Liberty Valance* (1962) staat de beroemde slotregel centraal: in het Westen wint niet altijd de waarheid, maar vaak het verhaal dat het best past. De film volgt jurist Ranse Stoddard, die in het grensstadje Shinbone tegenover de gewelddadige Liberty Valance komt te staan. Iedereen denkt later dat Ranse de schurk heeft doodgeschoten, waarna hij uitgroeit tot held, politicus en echtgenoot van Hallie.

De kern van Ford’s film is echter dat de echte schutter Tom Doniphon was, gespeeld door John Wayne. Daarmee laat Ford zien hoe een samenleving haar geschiedenis zelf vormgeeft: uit noodzaak, uit gemak of om een politiek ideaal te ondersteunen. De western speelt zo niet alleen in het verleden, maar zegt ook iets over de Verenigde Staten als land van geweld, landroof, verkiezingsstrijd en snelle beschaving.

Het artikel verbindt die filmische leugen met Ford zelf: als invloedrijk regisseur en onverzettelijke vakbondsman wist hij in Hollywood zelfs machtsgreep en anticommunistische heksenjachten te weerstaan. Zijn westerns tonen hoe Amerika zich graag als beschaafd en heroïsch ziet, terwijl de onderlaag bestaat uit brute macht, angst en manipulatie.