In de verfilming van 'L'étranger' krijgen ook de Arabische personages een gezicht: 'Als je het boek nu leest, is het schokkend'

In dit artikel:

François Ozon heeft Albert Camus’ klassieker L’étranger (De vreemdeling, 1942) verfilmd en zoekt daarin een precair evenwicht: trouw aan de roman, maar tegelijk zichtbaar eigentijds. In een gesprek in Parijs legt Ozon uit dat de bewerking voortkomt uit herlezing en nieuwsgierigheid naar de filosofische ondoorgrondelijkheid van het boek. Benjamin Voisin speelt Meursault, de emotioneel losgezongen jongeman in het door Frankrijk bezette Algerije die ogenschijnlijk zonder motief een Algerijn doodt. Het rechtsproces draait minder om schuld dan om de vraag of Meursault berouw kan veinzen — iets wat hij weigert.

Ozon erkent de problematische kanten van Camus’ verhaal voor moderne lezers: de Arabische slachtoffers in de roman blijven anoniem en aan de zijlijn. Hij liet zich mede inspireren door Kamel Daouds Meursault, contre-enquête (2014), die het moordslachtoffer een naam geeft (Moussa) en het verhaal uit Algerijns perspectief herdenkt. In zijn film noemt Ozon het slachtoffer eveneens Moussa en breidt hij de rol van diens zus uit, een bewuste ingreep om het koloniale kader en de menselijke gevolgen daarvan zichtbaar te maken. “Dit is een film van nu, niet van de jaren veertig,” zegt Ozon over die aanpassingen.

Esthetisch koos Ozon voor zwart‑wit: niet omdat het boek kleurloos zou zijn, maar omdat het beelden oproept van het gekleurde geheugen van het kolonialisme — archiefmateriaal en familiefoto’s — en tegelijkertijd afstand creëert die toelaat Meursaults innerlijk te suggereren zonder al te veel voice‑over. De regisseur vindt ambiguïteit juist waardevol; veel handelingen van Meursault blijven onverklaard en dat mysterie wilde hij bewaren.

Praktische en persoonlijke factoren speelden ook mee: Ozon kon niet in Algerije filmen, en zijn eigen familiegeschiedenis bevat banden met het koloniale bestuur (zijn opa was rechter in Algerije). De slotscène van de film zoekt volgens hem een kleine stap richting verzoening. Ozon verwacht dat wanneer het auteursrecht op Camus’ roman straks vervalt, er uiteenlopende nieuwe filmische lezingen zullen volgen.

L’étranger draait nu in Nederlandse arthousezalen, onder meer Cinecenter, Eye, Filmhallen, Het Ketelhuis, Kriterion, The Movies, Rialto De Pijp, Rialto VU en Studio/K.