'In de toekomst zou het allemaal beter worden. We komen er nu achter dat dat helemaal niet zo is', zegt schrijver Teddy Tops
In dit artikel:
Teddy Tops praat over haar debuutroman Egelskop (interview d.d. 2 februari 2026) en legt uit waarom ze de naoorlogse wederopbouw als achtergrond koos: die periode bracht op veel terreinen vooruitgang, maar vooral voor mannen; vrouwen moesten keihard vechten voor dezelfde vrijheden. Tops laat drie stemmen horen — twee vrouwen uit het verleden en één hedendaagse vertelstem — om te onderzoeken wat historische omstandigheden doen met iemands keuzevrijheid en hoe die keuzes doorwerken tot nu.
Ze werkte niet vanuit familie-archief als non-fictie: hoewel haar grootmoeders uit Drenthe en Amsterdam waren en ze brieven, dagboeken en kranten bekeek, bleek er te weinig specifiek materiaal om een feitelijk familieboek te schrijven. Daarom maakte ze fictieve personages die ze toch sterk menselijk wilde houden. De drie perspectieven stellen elkaar scherp: door twee historische levens naast een present-persoon te plaatsen wordt zichtbaar wat er veranderd is — en wat niet — in de emancipatie van vrouwen.
Belangrijke thema’s in het boek zijn zelfbeschikking en lichamelijke autonomie. Tops beschrijft hoe je positie in een systeem bepaalt of je mag stemmen, werken, trouwen of moeder worden, en waarom het ontbreken van zeggenschap zo diep ingrijpt. Een moeilijke scène over een abortus ontstond via research en inleving; Tops zegt dat ze zelf een abortus ervoer, maar dat ze de historische variant nauwkeurig en met empathie wilde neerzetten om de onvrijheid van toen voelbaar te maken.
Vormkeuzes krijgen ook aandacht: schuine tekstblokken in de roman fungeren als tijdsschetsen — geen groots epos, maar alledaagse, herkenbare levens als tegenwicht — en dialectgebruik (Drents) is natuurlijk voor haar omdat ze dat van huis uit kent; de stem van personage Jo hoort ze in haar eigen grootmoeder. Het slotknooppunt, waarin de vrouwen het verhaal zelf afronden, was voor Tops zowel het moeilijkste als het meest bevredigende schrijfmoment: loslaten en alles mogelijk laten worden.
Water en het moerasplantje egelskop vormen een verbindend motief. Tops groeide op in een moerasachtige omgeving rond Den Bosch en ontdekte tijdens het schrijven dat water steeds terugkeert in het verhaal; de egelskop staat voor herkomst en gezonde verbinding met landschap en verleden. Ook het circus-motif, met zijn buitenstaanders en paradoxale vrijheid, speelde een inspirerende rol — Tops verwijst impliciet naar de manier waarop buiten-zijn ook ruimte biedt voor andere mogelijkheden.
Tops noemt literaire invloeden: ze opent haar boek met een gedicht van Esther Jansma en prijst ook hedendaagse dichters als Sarah de Koning en Roan Kasanmonadi. Buiten de literaire voorkeuren bekent ze graag ontspanningsliteratuur zoals Stephen King. Naast schrijven maakt ze radio en is ze artistiek leider van Mensen Zeggen Dingen; ze wil graag weer theater maken omdat het delen van een moment op het podium iets creëert dat proza volgens haar mist.
Kortom: Egelskop is een gefictionaliseerde, empathische verkenning van vrouwenlevens in en na de wederopbouw, waarin persoonlijke afkomst, taal en natuurmotieven samenkomen om te vragen wat vrijheid en eigenheid nu betekenen.