In de serie 'Vladimir' grijpen uitermate saucy verhaallijnen volkomen vanzelfsprekend in elkaar
In dit artikel:
De nieuwe Netflix-serie Vladimir — gebaseerd op de gelijknamige roman van Julia May Jonas, die ook het script schreef — heeft opnieuw voor opschudding gezorgd en roept vooral vragen op over wat feminisme vandaag precies inhoudt. De verteller is een 58-jarige literatuurdocente aan een kleine universiteit wiens man, eveneens docent, wordt beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag met naar verluidt zeven studentes. In plaats van geschokt of verontwaardigd reageert zij koel: zij en haar man blijken al lange tijd een soort ‘overeenkomst’ te hebben die lijkt op een open huwelijk, en zij bekijkt de aantijgingen met afstandelijke ironie en scepticisme.
Centraal staan thema’s als machtsverhoudingen, begeerte en generatieconflicten. De protagonist verzet zich tegen de hedendaagse neiging van jonge vrouwen om zichzelf snel als slachtoffer te presenteren; zij meent dat veel van hun onvrede voortkomt uit internetangst en prestatiedruk, niet louter uit seksuele uitbuiting. Tegelijkertijd worstelt ze zelf met verlangens — vooral wanneer een dertig jaar jongere, getrouwde collega verschijnt en haar oude begeerten wakker worden. Dat dubbelzinnige, vaak provocerende perspectief maakt Vladimir tot een politieke, niet per se #MeToo-compatibele vertelling: satire en zelfonderzoek gaan hand in hand.
De recensent vergelijkt de houding van Jonas’ verteller met Helen Garners controversiële non-fictie The First Stone (1995) — een oudere feministische blik die vraagtekens zet bij aanklachten van studentes en discussieert over instemming en morele ambiguïteit. Ook echoot een beleving uit De tweede sekse: de vrouw die, na het doorlopen van emancipatie, niet goed weet wat ze met nieuwe vrijheid moet en daardoor soms vasthoudt aan de rol van begeerlijke vrouw. Waar de roman volgens de recensent soms cartoonesk en jaloersmakend overkwam, weet de serie meer ontroering los te maken.
Rachel Weisz speelt de hoofdrol en is in de serie bewust rond de leeftijd van haar personage (56). Haar uitbeelding is gepolijst en onberispelijk, en ze doorbreekt regelmatig de vierde wand door de kijker direct aan te spreken — een stijlmiddel dat het vertellende, vaak spottende perspectief versterkt. De serie sleept langzaam onder je huid, wisselt scherpe observaties en zwarte humor af met scènes die ontroeren. Jonas’ toon wordt vergeleken met die van een spitsvondige stand-upcomedian: genadig naar jonge vrouwen én kritisch tegenover de afhankelijkheid van oudere vrouwen van mannelijke aandacht.
De academische setting en de literaire verwijzingen (House of Mirth, Lolita, Alice Munro, Margaret Atwood, gothic novels) geven de serie extra smaak; afleveringtitels zijn zelf ook literair geladen en nodigen uit tot interpretatie. De slotaflevering wijkt op een cruciaal punt af van het boek, bevat gothische motieven (een buitenhuis, een brand) en rondt de hoofdpersoon af met een transitie van lust en wanhoop naar inzicht en vrijlating — een finale die uitnodigt tot discussie.
Kortom: Vladimir is een politiserende, soms ongemakkelijk mooie verkenning van macht, seks en identiteit tussen generaties. De serie dwingt deelnemers en kijkers na te denken over waar feministische grenzen liggen en of die grenzen nog door één beugel te vangen zijn.