In de olifantenstal van de dierentuin van Emmen zaten in de oorlog onderduikers verstopt. Deze tieners vertellen hun aangrijpende verhaal na de dodenherdenking
In dit artikel:
In de oude olifantenstal van de voormalige dierentuin in Emmen brengen jongeren van het jeugdgezelschap Garage TDI het oorlogsverhaal tot leven: de plek waar in 1944‑45 achttien mannen en één Joodse vrouw onderdoken. De voorstelling Tussen de wilde dieren, gemaakt voor Theater Na de Dam, vertelt hoe die onderduikers zich overdag voordeden als dierenverzorgers en tuinlieden terwijl Duitse soldaten regelmatig door het park patrouilleerden. De bezetting was tastbaar dichtbij: begin 1945 vestigde de Duitse opperbevelhebber Friedrich Christiansen zijn hoofdkwartier in villa de Lindenhof, vlakbij de dierentuin.
Regisseur Kim Oosterhoff repeteerde een week intensief met tien jongeren (onder wie Alan Okken, Britte Zuidema en Lotte van der Werf) om hun voorstellingen op 3 en 4 mei te spelen, en op 4 mei scènes te tonen tijdens de dodenherdenking. Veel deelnemers hadden weinig eerdere theaterervaring; Oosterhoff gebruikte de historische locatie als uitgangspunt en maakte het stuk in een gezamenlijk proces, waarbij ze met de jongeren ook nadachten over morele vragen uit oorlogstijd: hoe maak je keuzes onder dwang, en hoe beoordeel je die keuzes ruim tachtig jaar later?
De voorstelling combineert persoonlijke anekdotes met verrassende feiten: een onderduiker schuilde bovenop hooi tussen olifanten en voelde zich zowel bedreigd als beschermd door de slurven; een dierenverzorger leidde onbewust een Duitse soldaat naar de uitgang en kreeg sigaretten als dank; toen de Duitsers later de stallen onderzochten vond men bedden en borden bij de kamelenstal, waarna men de vondst overtuigend wegwuifde met het verzinsel dat een kameel op het punt stond te bevallen. Volgens Oosterhoff speelde ook het beeld dat nazi’s van wilde dieren hadden een rol — ze gaven tanks en wapens dierennamen en waren daardoor misschien extra onder de indruk van de dierentuin.
Garage TDI vult deels het gat dat ontstond na het vertrek van de Jeugdtheaterschool van Loods13; de groep repeteert in en rond de met graffiti versierde olifantenstal, een locatie die letterlijk getuige was van de gebeurtenissen en daardoor extra betekenis toevoegt aan het theater. De jongeren hopen met hun voorstelling vooral dat mensen die de oorlog hebben meegemaakt komen kijken, maar willen ook laten zien dat herdenken voor jongeren nog steeds belangrijk is en dat oorlog en geweld niet alleen iets van het verleden zijn; deelnemers wijzen op actuele conflicten als reden om te blijven waarschuwen.
Tussen de wilde dieren (12+) is vier keer te zien op 3 en 4 mei in de oude olifantenstal in het Rensenpark; kaartjes zijn vanaf 7 euro verkrijgbaar via garagetdi.nl. Op 4 mei speelt Garage TDI ook delen van de voorstelling Sporen bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork, en elders in Noord-Nederland vinden die avond meerdere voorstellingen van Theater Na de Dam plaats.