In Arnhem klinkt Brahms dezer dagen niet alleen in de concertzaal, maar ook op het carillon
In dit artikel:
Orkest Phion organiseerde van 12 tot en met 22 maart een Brahmsfestival in Enschede en Arnhem, waarbij het repertoire en de beleving van Johannes Brahms buiten de gebruikelijke concertzaal werden opgevoerd. De programmering omvatte symfonische uitvoeringen, kamermuziek, educatieve activiteiten en theatrale randprogrammering: in Arnhem klonk het carillon van de Eusebiuskerk met een fragment uit Brahms’ Derde Symfonie, bezoekers konden zich in theater Musis verkleden in negentiende-eeuws decor, koffiedrinken in een Wiener Kaffeehaus, deelnemen aan een cursus “Brahms voor dummies” of bijdragen aan een interactief kunstwerk. Studenten van ArtEZ leidden rond, gaven funfacts (zoals Brahms’ bewonderde koffiesmaak) en namen ook deel aan enkele uitvoeringen in de serie Beyond Brahms, waardoor bekende werken in onverwachte bezettingen te horen waren.
Het festival wilde eentonigheid vermijden door een gevarieerde mix van kamermuziek en orkestrepertoire. Dat lukte grotendeels: kamermuziekreeks en marathon van Intermezzi lieten duidelijk verschillende interpretatiestijlen horen, van ingetogen sensitief tot krachtig contrastrijk. Het onbetwiste muzikale hoogtepunt was het pianorecital van Nikola Meeuwsen en haar mentor Enrico Pace. Het duo toonde geraffineerd samenspel en veel wederzijds vertrouwen, onder meer in de Variaties op een thema van Haydn en in de Sonate voor twee piano’s (bekend in andere bezetting als het Pianokwintet). Hun spel bouwde spanning op naar een explosief slotstuk en illustreerde hoe twee piano’s tegelijk kunnen spreken als één instrument.
Phion nam ook de symfonieën van Brahms op zich; vooral de Eerste en Tweede Symfonie boden mooie momenten: een soepel klinkende klarinetsolo in het derde deel van de Eerste, een dreigend begin van het laatste deel en zangerige celli aanhef van de Tweede. Toch tekende zich kritiek af op de orkestbalans onder chef-dirigent Alexei Ogrintchouk. De massieve, aanzwellende klank liet soms weinig verschil tussen lage, midden- en hoge stemmen horen, waardoor subtiele kleurnuances verloren gingen.
Solo-optredens compenseerden veel daarvan. In het Dubbelconcert vormden violinist Paul Huang en cellist Ivan Karizna een ideale combinatie: Huang zuiver in de bovenstem, Karizna met een rijke lage klank; hun samenspel in het slotdeel was bijzonder overtuigend. Violist Vadim Gluzman gaf een expressieve uitvoering van het Vioolconcert op zijn Stradivarius (eerder in bezit van Leopold Auer), wat door de historische verbindingen extra lading kreeg en de programmaavond dichtbij Brahms’ context bracht.
Het festival toont Phions ambitie om Brahms breed te presenteren: educatie, theatrale ervaring en hoge muzikale kwaliteit wisselen elkaar af, met als sterkste elementen de chamberoptredens en solistische hoogstandjes, en als belangrijkste aandachtspunt de orkestbalans. Het festival is nog te bezoeken op 20 en 21 maart in Enschede en op 22 maart in Arnhem; informatie via phion.nl.