In 1980 klonk de roep om een WK-boycot nog veel harder dan nu
In dit artikel:
De controverse over deelname van Oranje aan het aanstaande WK in de Verenigde Staten doet denken aan eerdere politieke discussies rond grote toernooien. Niet alleen het recente debat rond Qatar (2022) en het omstreden WK in Argentinië (1978) kwamen ter sprake, maar ook het relatief onbekende Mundialito van 1980 in Uruguay – een klein officieus wereldkampioenschap ter gelegenheid van 50 jaar WK-voetbal.
Uruguay organiseerde het toernooi terwijl het land onder een militaire dictatuur verkeerde, waardoor deelname in Nederland op weerstand stuitte. Engeland zegde af; Nederland werd uitgenodigd als vervanger en stuurde een selectie, maar dat ging niet onopgemerkt voorbij. Binnen de spelersgroep twijfelde onder anderen reservedoelman Hans van Breukelen of hij wel moest gaan; hij vond het regime problematisch en worstelde met zijn politieke overtuigingen. Ook op amateurniveau kwamen protesten: het tweede elftal van S.C. Overamstel besloot een wedstrijd te staken uit protest tegen wat zij zagen als het gebruik van het Nederlands elftal als propaganda-instrument. Het initiatief groeide uit tot zo’n 125 teams die actie voerden.
Politieke partijen als CDA, PvdA, D66 en PPR riepen het kabinet op om de KNVB aan te sporen tot een boycot, maar de regering vond dat de bond zelf moest beslissen. De KNVB strafte stakende amateurteams met een boete en puntenaftrek en besloot deelname door te laten gaan; het toernooi leverde de bond ongeveer 300.000 dollar op. De NOS zond niet uit om financiële redenen; de radiozender VARA gaf haar zendtijd “onder protest” af.
Sportief won gastland Uruguay, en op straat zongen de fans zelfs kreten die vooruitliepen op het einde van het regime in 1985. Van Breukelen, die toen meeging en de situatie benauwend vond, staat achter de keuze om te gaan: teams kunnen ter plekke observeren en hun stem laten horen—en hij suggereert zelfs dramatisch dat bij een ceremonie in de VS de speler de wereldbeker uit de handen van Trump zou moeten laten vallen als politiek statement.