Illegale drukpers opgerold in Leiden

In dit artikel:

Leiden was van 1609 tot 1620 een toevluchtsoord voor Engelse puriteinen die onder koning James I werden vervolgd. Zij verzetten zich tegen de kerkelijke hiërarchie die de koning oplegde en tegen het verplichte Book of Common Prayer. In Leiden konden zij hun eigen, vaak langdurige kerkdiensten houden onder leiding van predikant John Robinson. William Brewster fungeerde als ouderling en verzorgde de Schriftlezing en uitleg.

Brewster werkte daarnaast samen met Robinson aan de Pilgrim Press, een kleine drukkerij in een zolder boven hun woning in Leiden. In ongeveer twee jaar verschenen daar zo’n twintig boeken en pamfletten, waaronder werken die kritiek leverden op de Engelse kerk en overheid. De publicaties werden heimelijk naar Engeland gebracht en zorgden daar voor grote onrust.

In juni 1619 verscheen opnieuw een kritisch boek over de Schotse Perth Assembly. De Engelse autoriteiten vermoedden dat Brewster achter de uitgave zat en begonnen naar hem te zoeken, hoewel nooit definitief is vastgesteld dat hij het boek had gedrukt. Brewster dook onder. De Nederlandse overheid hielp niet actief mee aan zijn opsporing; bovendien had hij contacten aan de Leidse universiteit.

De drukkerij werd wel gesloten omdat zij zonder vergunning werkte. De drukpers en letterbakken werden in beslag genomen en de zolder verzegeld. Twee jaar later, in 1621, vertrok Brewster onder de naam Williamson naar Amerika, samen met andere pelgrims. De huidige Stinksteeg bij de Pieterskerk herinnert nog aan de plek waar de Pilgrim Press was gevestigd.