'Ik wist meteen dat ik fout zat': stavengooier over de avond in 1989 die Ajax een jaar Europa kostte
In dit artikel:
De aflevering van Andere Tijden Sport reconstrueert het beruchte “staafincident” tijdens Ajax–Austria Wien op 27 september 1989 en plaatst die avond in zijn historische en menselijke context. De documentaire laat zien hoe een donker hoofdstuk uit de clubgeschiedenis niet alleen een incident was met een vliegende ijzeren staaf die doelman Franz Wohlfahrt raakte, maar het resultaat van een gelaagde, gespannen sfeer in De Meer: er werden al eerder stokken en voorwerpen het veld op gegooid en een nonchalante redding van Stanley Menzo leidde tot het tegendoelpunt dat de gemoederen verder oplaaide.
Belangrijke betrokkenen komen aan het woord. Wohlfahrt treedt na jaren voor het eerst op Nederlandse televisie en zegt dat hij aanvankelijk wel genoot van de atmosfeer, maar uiteindelijk alleen zo snel mogelijk weg wilde uit het strafschopgebied; hij betreurt dat men de wedstrijd vooral herinnert om de staaf en niet om zijn reddingen. Michael van Praag, die kort daarvoor bestuurslid was geworden in een financieel en sportief moeilijk Ajax, vertelt dat hij de 17-jarige dader aansprakelijk stelde om een afschrikwekkend signaal af te geven. De perschef David Endt plaatst daarnaast een historische noot: Austria Wien had tot de Anschluss in 1938 een sterke Joodse invloed, wat de emotionele lading van de avond mee bepaalde.
De uitzending brengt ook de stem van de toenmalige stadionomroeper Freek de Jonge: zijn verwijzing naar Waldheim en Wiesenthal was bedoeld als grap en volgens hem “geen olie op het vuur”; hij zegt: “Ik heb er geen spijt van.” Van Praag was juist diep beschaamd en probeerde de microfoon te stoppen. De stavengooier zelf spreekt via een voice-over over jeugdige overmoed en de groepsdruk van de harde kern; hij kreeg vijf maanden jeugddetentie en een boete van 500.000 euro, en erkent berouw: “Ik wist meteen dat ik fout zat.” Archiefbeelden en interviews met toenmalige F-side-leden tonen dat enkelen het incident destijds als spannende vernedering zagen, iets waar traditionele media en presentatoren als Sonja Barend weinig begrip voor toonden.
De makerij van de aflevering oogst lof: feiten, sfeer en persoonlijke verhalen worden zorgvuldig samengebracht, al bevat de reconstructie een kleine fout (een Ajax-logo met elf strepen dat pas in 1991 werd ingevoerd). De auteur betreurt bovendien dat Andere Tijden Sport vanwege bezuinigingen verdwijnt. De reportage plaatst het staafincident ook in hedendaagse context: waar Ajax in 1990/91 Europees voetbal miste als directe consequentie van de straf, zou een opnieuw dreigend ontbreken aan Europees voetbal in het huidige seizoen niet te wijten zijn aan een externe straf maar aan bestuurlijke en sportieve wanorde binnen de club.