"Ik weet niet zeker hoe vaak ik misbruikt ben": nieuwe getuigenissen over misbruik in de kerk blijven opduiken
In dit artikel:
Drie jaar nadat de VRT-reeks Godvergeten het debat over seksueel misbruik in de kerk scherp stelde, blijft er een stroom nieuwe getuigenissen binnenkomen. In de opvolger Brief aan de paus krijgen slachtoffers die na Godvergeten pas de moed vonden om te spreken opnieuw een podium. Hun verhalen tonen een patroon: langdurig misbruik, het gedwongen zwijgen door kerkelijke gezagsdragers en blijvende, levenslange schade.
Verschillende getuigen schetsen hoe hun jeugd en volwassen leven werden verpest. Carla Gilis stapte in 2024 naar het meldpunt en vertelt dat het misbruik als tiener drie jaar duurde en haar een levenslange schaamte naliet. Nicolas Verzele, slachtoffer van pater Luk Delft in het Don Bosco-internaat in Woluwe, kan bijvoorbeeld geen lichamelijke genegenheid tonen tegenover zijn eigen dochter en worstelt met binding. Bram Verbrugghe beschrijft hoe hem in de jaren negentig werd opgedragen stil te blijven, en dat zijn klacht binnenskamers werd gehouden door bisschoppen. Jean-Marc Turine wachtte bijna zestig jaar met spreken; vijf jaar lang werd hij door vier jezuïeten misbruikt en ziet hoe dat zijn gezinsleven, alcoholgebruik en zelfmoordneigingen beïnvloedde.
Het dossier rond pater Luk Delft illustreert meerdere thema’s uit de reeks: Delft werd in 2012 veroordeeld voor misbruik in Don Bosco Gent, maar kon daarna jaren in de Centraal-Afrikaanse Republiek met kinderen werken totdat CNN hem in 2019 onthulde. Slachtoffers zeggen dat de Salesianen destijds hadden beloofd dat hij niet meer met kinderen in contact zou komen, maar dat die belofte niet werd nageleefd. Veel geïnterviewden wijzen niet alleen naar individuele daders, maar ook naar functionarissen binnen de kerk die zaken bagatelliseerden of hebben weggemoffeld — “niet alleen Luk Delft is een dader”, luidt een terugkerende teneur.
Sinds Godvergeten zijn er formele stappen gezet: een parlementaire commissie, het aftreden van enkele hooggeplaatste geestelijken (onder wie Roger Vangheluwe die zijn bisschoppelijke titel verloor), een rapport van de Hoge Raad voor Justitie en publieke aandacht van paus Franciscus en diens opvolger. Toch voelen veel slachtoffers geen echte doorbraak. Zij vragen geen loutere intenties of gebeden, maar herkenning, volledige transparantie, verantwoordelijkheid en een duidelijke veroordeling van de misdaden door de kerk. “Een krachtige veroordeling van de misdaden, dat hebben we nodig,” vat een getuige samen.
Ook financiële erkenning blijft een heet hangijzer. Er werd een tussentijdse tegemoetkoming van 3.000 euro toegekend aan erkende slachtoffers, maar hulpverleners en slachtoffers spreken van een karig bedrag gezien de blijvende schade. Psychiater Peter Adriaenssens verwijst naar studies die bij ernstig seksueel misbruik vergoedingen tussen ongeveer 200.000 en 600.000 euro als uitgangspunt noemen. Slachtoffers verschillen in hun wens: sommigen verwerpen geld als “vies”, anderen zeggen dat eerlijke compensatie en materiële steun essentieel zijn voor verder herstel en behandeling.
De impact van het misbruik is niet alleen individueel maar ook maatschappelijk en familiaal: relaties, opvoeding en psychische gezondheid worden op decennialange schaal aangetast. Getroffenen benadrukken dat het probleem groter is dan losse gevallen; het gaat om systemische tekortkomingen in de kerkelijke hiërarchie en cultuur die misbruik mogelijk maakten en vaak verhulden. Veel voormalige slachtoffers vragen daarom blijvende politieke en maatschappelijke druk op de Kerk, uit angst dat veranderingen verwateren zodra de publieke aandacht afneemt.
Kortom: Brief aan de paus verzamelt nieuwe, vaak lange tijd verborgen getuigenissen die illustreren dat de nasleep van kerkelijk misbruik nog lang niet is afgehandeld. Slachtoffers vragen erkenning, waarheid, verantwoordelijkheid en adequate vergoeding. Voor hulp kunnen slachtoffers en hun omgeving in België terecht bij hulplijnen zoals 1712, Tele-Onthaal (106) en Awel (102) voor jongeren.