Ik heb al heel wat halve of vermeende fascisten ontmoet
In dit artikel:
Ik had Rob Wijnbergs column op De Correspondent niet gelezen voordat Laura van Baars er zaterdag over schreef. Wijnberg noemt in zijn stuk Donald Trump een uitzonderlijk gevaar en onderbouwt dat met feiten die de auteur van dit stuk niet betwist. Toch waarschuwt de auteur tegen te snelle, definitieve etiketten: slechte of voortijdige benamingen kunnen meer kwaad dan goed doen — een gedachte die hij uitlegt met een verwijzing naar Albert Camus.
De schrijver pleit voor geduld bij het beoordelen van Trump. Hij wijst erop dat Trump zich nog in het eerste jaar van een sterk geradicaliseerde tweede ambtstermijn bevindt en dat een politieke figuur achter een web van leugens en manipulaties van gedaante kan wisselen. De tijd levert vaak pas het juiste perspectief; als voorbeeld noemt hij Vladimir Poetin, die na bijna veertien jaar volgens hem is uitgegroeid tot een harde, expansieve autoritair leider, en ayatollah Ali Khamenei, die sinds 1989 regeert en recent verantwoordelijk wordt gehouden voor massale burgerdoden.
De auteur schetst een gedachte-experiment: stel dat Amerikaanse militaire actie Iran-regime en leiders als Khamenei zou vernietigen en Trump door delen van de Iraanse bevolking als bevrijder zou worden gezien — zouden we dan nog steeds dezelfde kwalificaties mogen gebruiken? Daarmee wil hij niet relativiseren: zijn afkeer van Trumps leugens en wetsovertredingen is groot. Wel benadrukt hij dat onderscheid tussen soorten autoritarisme en fascisme nodig is om zuivere oordelen te vellen.
Als journalist heeft hij veel ‘kleinere’ of vermeende autoritaire figuren ontmoet — van Hans Janmaat tot een jonge Filip Dewinter — maar slechts één persoon noemt hij overtuigend als echte fascist: Florrie Rost van Tonningen, de zogenaamde ‘zwarte weduwe’. Aan haar huis herinnert hij zich een relikwie uit Hitlers woning en haar onverholen nostalgie voor nationaalsocialisme en haatspraak tegen Joden en anderen. Zijn reportage hierover veroorzaakte beroering bij de Parijse redactie en leidde tot een felle reactie van Rost van Tonningen zelf.
Kernboodschap: feiten over Trump zijn ernstig en verontrustend, maar morele en politieke etiketten verdienen zorgvuldige beoordeling in tijd — haastige classificaties kunnen de analyse en het publieke debat schaden.