'Ik film wat ik wil in míjn land,' roept de travelvlogger: dit is de wereld van 'teloorgangporno'

In dit artikel:

Een groeiende groep travelvloggers zet westerse steden neer als onveilig en ‘verloren’ om kijkers te shockeren en te engageren — een praktijk die in vakjargon wel “teloorgangporno” wordt genoemd. Populaire voorbeelden zijn de YouTuber Kurt Caz (ongeveer 4 miljoen abonnees) en de TikTokker RadialD; filmpjes van hen die zogenaamd dreigende mannen met balaclava’s filmen in Londen of Berlijn gingen viraal en trokken honderdduizenden tot miljoenen reacties. Veel kijkers nemen die beelden klakkeloos aan en reageren met xenofobe, racistische boodschappen.

Onderzoek en bekentenissen tonen echter dat veel van die scènes gemanipuleerd zijn. Kurt Caz gebruikte bewerkte thumbnails en montage: borden die in de video lijken te wijzen op buitenlandse aanwezigheid bleken in werkelijkheid Engelstalig, en een vermeende balaclava droeg de gefilmde man niet. RadialD gaf anoniem aan de BBC toe dat zijn waterparkbeelden volledig met AI zijn gemaakt en dat hij nooit in Croydon is geweest. De makers mixen bewerkte of gefingeerde beelden met echte incidenten zonder belangrijke context te geven, en kiezen vaak bewust kwetsbare wijken en mensen uit om reactie-opwinding te maximaliseren.

Ook in Nederland bestaat die stijl: de Limburgse vlogger Tom van den Heuvel (@dutchtravelmaniac) zoekt achterstandswijken op, confronteert migranten en daklozen en heeft grote volgersaantallen. Hoewel hij soms liefdadigheid toont en niet betrapt is op AI, verspreidt hij hetzelfde narratief dat Europa “overspoeld” zou zijn en werd hij recent kort gearresteerd in Griekenland na een confrontatie die uitliep op een valse beschuldiging.

Het fenomeen onderstreept hoe algoritmes en gemanipuleerde content sociale spanningen kunnen aanwakkeren, desinformatie verspreiden en kwetsbare mensen in het vizier zetten — vaak met het doel om verdeeldheid, views en inkomsten te vergroten.