'Ik ben tering-irritant': jarenlange strijd van beroepsactivist legt gebreken rechtsstaat bloot
In dit artikel:
Activist Frank van der Linde vecht al jaren tegen de manier waarop Nederlandse en Europese overheden hem als veiligheidsrisico hebben behandeld. Volgens hem werd hij vanwege zijn vele protesten tegen onder meer Israël, extreemrechts en vervuilende industrieën geregistreerd als ‘links-extremist’ binnen het systeem Contraterrorisme, Extremisme en Radicalisering (CTER). In 2017 plaatste Amsterdam hem bovendien zonder zijn medeweten in een antiradicaliseringsprogramma. Informatie over hem werd gedeeld met de Duitse politie en Europol, hoewel hij nooit van terroristische activiteiten werd verdacht of daarvoor is veroordeeld.
De registratie leidde tot extra toezicht, onzekerheid bij reizen en bedreigingen. In mei werd Van der Linde nog afgevoerd tijdens een stille actie bij de Nationale Dodenherdenking in Amsterdam, waar hij met een bord de Palestijnse zaak onder de aandacht bracht. Na landelijke publiciteit en bedreigingen uit extreemrechtse hoek verbleef hij tijdelijk bij vrienden in het buitenland.
Van der Linde probeert via rechtszaken te achterhalen welke gegevens over hem zijn verzameld en gedeeld. De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema erkende in 2023 dat de verdenking onterecht was en bood excuses en een schadevergoeding aan. Ook de minister van Justitie gaf toe dat de NCTV hem niet als verdachte had mogen aanmerken of zijn gegevens had mogen verspreiden. De politie weigerde echter lange tijd volledige inzage of verwijdering van de registraties.
In drie Nederlandse procedures stelde de rechtbank vorig jaar een forensisch deskundige aan om de politiesystemen te onderzoeken, omdat zij twijfelde aan de zoekactie van de politie. De korpschef verzette zich aanvankelijk tegen dat onderzoek, maar stemde na ongeveer een jaar alsnog in. Het onderzoek wordt naar verwachting begin volgend jaar afgerond. Van der Linde wil bij de Raad van State laten vaststellen dat een CTER-registratie een formeel besluit is, zodat burgers daar direct bezwaar tegen kunnen maken. Een uitspraak wordt op zijn vroegst in september verwacht; die kan gevolgen hebben voor tienduizenden geregistreerde Nederlanders.
Daarnaast eist Van der Linde bij het Hof van Justitie van de Europese Unie schadevergoeding van Europol. De dienst kreeg een geheim politiebericht over hem met het label ‘crime area terrorism’, maar ontkende aanvankelijk dat er gegevens over hem beschikbaar waren. Onderzoek van de Europese privacytoezichthouder EDPS wees in 2022 uit dat Europol zijn inzageverzoek onrechtmatig had afgewezen en mogelijk gegevens had verwijderd. Later bleek dat informatie over Van der Linde in een digitaal archief was blijven staan.
Recente journalistieke onthullingen wijzen bovendien op een geheim Europol-platform waarin grote hoeveelheden persoonsgegevens worden geanalyseerd, mogelijk buiten de normale wettelijke waarborgen. Van der Linde en twee anderen hebben de EDPS gevraagd het platform stil te leggen. De zaak krijgt ook aandacht in het Europees Parlement. Volgens Van der Linde laat zijn strijd zien dat burgers vaak pas na jaren en rechterlijke interventie inzicht krijgen in geheime overheidsregistraties, terwijl de rechtsbescherming tekortschiet.
Vandaag Inside: Dave Maasland tegen Jesse Klaver: ‘Zet ondernemers niet steeds weg als een zak met geld’