IJsland zal "in de komende maanden" referendum houden over EU-lidmaatschap

In dit artikel:

De IJslandse premier Kristrún Frostadóttir heeft aangekondigd dat het land binnen enkele maanden een referendum organiseert over toetreding tot de Europese Unie. De beslissing komt nadat twee peilingen in 2025 een nipte meerderheid voor EU-lidmaatschap lieten zien: een enquête van Prósent noteerde 45 procent voor en 35 procent tegen, een andere meting gaf 44 procent voor en 36 procent tegen.

IJsland heeft eerder, na de bankencrisis van 2008, al eens formeel kandidaatstatus aangevraagd, maar trok zich later terug toen een conservatieve, eurosceptische regering in 2013 de onderhandelingen stopzette—een stap die destijds leidde tot protesten omdat het parlement niet had ingestemd. De nasleep van de financiële crash, de Brexit en binnenlandse ontwikkelingen hebben de publieke discussie in Noord-Europa opnieuw doen opleven.

Het land is al onderdeel van de Europese Economische Ruimte (EER) en heeft daardoor toegang tot de interne markt; op terreinen als visserij, milieu en justitie bestaat ook veel samenwerking met de EU. IJsland behoudt echter zijn eigen munt, de kroon, en gebruikt de euro niet.

De nieuwe centrumlinkse regering van Frostadóttir wil daarnaast een expertenpanel instellen dat moet onderzoeken of IJsland de kroon moet aanhouden of de stap naar de euro zou moeten overwegen. Voorlopig blijft onduidelijk welke politieke en economische concessies een eventueel EU-lidmaatschap zou vragen, en hoe gevoelig thema’s zoals visserij en monetaire zelfstandigheid bij het electoraat liggen.