ICC bevestigt proces tegen grofgebekte oud-president Duterte om 'oorlog tegen drugs'

In dit artikel:

Het Internationaal Strafhof in Den Haag heeft besloten dat de voormalige Filipijnse president Rodrigo Duterte zal worden berecht voor misdaden tegen de menselijkheid wegens zijn beruchte ‘oorlog tegen drugs’. De rechters vinden dat er substantiële aanwijzingen zijn dat Duterte verantwoordelijk is voor meerdere moorden en pogingen tot moord — onder meer drie formele aanklachten van moord — in de periode van zijn presidentschap (2016–2022).

Duterte bracht zijn beleid als keiharde aanpak van drugsgebruikers en -dealers, gericht vooral op crystal meth (‘shabu’). Onder zijn bewind werden volgens aanklagers duizenden mensen door politie en doodseskaders gedood; mensenrechtenorganisaties schatten het aantal doden aanzienlijk hoger dan de officiële Filipijnse cijfers. Het ICC oordeelt dat het bewijs wijst op een gecoördineerde aanpak waarbij geweld werd aangemoedigd en in bepaalde gevallen zelfs aangestuurd, en verwerpt daarmee de verdediging dat politieoptredens uitsluitend uit zelfverdediging zouden zijn voortgekomen.

Juridisch is het belangrijk dat het hof zijn bevoegdheid bevestigde ondanks het vertrek van de Filipijnen uit het ICC in 2019: het kan misdrijven onderzoeken die zijn gepleegd tijdens de periode dat het land nog lid was. Daardoor ligt de weg naar een volledig proces open; het hof verwacht dat die procedure binnen ongeveer een jaar kan beginnen.

Mensenrechtenorganisaties noemen de beslissing een belangrijke stap richting gerechtigheid voor slachtoffers en gezinnen en zien het als een signaal tegen straffeloosheid. Tegelijk blijft de zaak gevoelig in de Filipijnen, waar Duterte onder een substantieel deel van de bevolking populair is en zijn harde aanpak door aanhangers als noodzakelijk voor ordeherstel wordt gezien.

Duterte is eerder burgemeester van Davao geweest, waar hij ook bekendstond om meedogenloze middelen tegen criminaliteit en daardoor landelijke faam verwierf. Zijn presidentschap werd bovendien gekenmerkt door grof taalgebruik, internationale incidenten en controversialiteit. Sinds zijn aankomst in het arrestantencomplex in Scheveningen vorig jaar zijn er ook lichtvoetige nieuwsitems geweest over zijn klachten over het Nederlandse eten en de toezegging dat hij rijst naar Filipijnse smaak zou krijgen.