Hypocriet advies van Snoep (ACM): eten wordt 'onbetaalbaar' voor veel mensen, schreef hij zelf, en toch moeten gewone boodschappen duurder

In dit artikel:

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) adviseert landbouwminister Jaimi van Essen (D66) om de milieu- en maatschappelijke kosten van voedsel in de verkoopprijzen te verwerken. Dat staat in een brief van ACM-voorzitter Martijn Snoep van 12 oktober, die werd meegestuurd met de Agro-Nutri Monitor. Vooral gangbare producten zoals gewone melk, kaas, aardappelen en varkensvlees zouden daardoor duurder worden. De extra opbrengsten moeten volgens de ACM rechtstreeks naar natuurherstel gaan.

De toezichthouder noemt de huidige lagere prijzen van gangbare producten een oneerlijk prijsvoordeel, maar geeft geen schatting van de concrete prijsstijging. Wel blijkt uit de brief dat 57,5 procent van de consumenten een verhoging meestal tot maximaal 5 procent acceptabel vindt. Slechts ongeveer 5 procent zou bereid zijn aanzienlijk meer te betalen; deze groep heeft volgens de ACM een hoog milieubewustzijn en weinig prijsgevoeligheid.

De kritiek in het artikel richt zich erop dat consumenten zo zouden betalen voor overheidsbeleid, terwijl veel huishoudens gewone producten juist kiezen omdat biologische varianten te duur zijn. Ook wordt gewezen op een blog van Snoep uit december 2024, waarin hij erkende dat zogenoemde ‘true prices’ agrarische producten voor een deel van de bevolking onbetaalbaar kunnen maken. Volgens hem zouden consumenten dan hun eetpatroon moeten aanpassen.

Het advies is volgens de ACM al in uitvoering. Het ministerie liet Wageningen University & Research onderzoeken hoe maatschappelijke en milieukosten in voedselprijzen kunnen worden verwerkt; de ontwikkelde methode is inmiddels openbaar. Een eerdere poging om gangbare producten via een hoger btw-tarief duurder te maken, strandde na overleg met het ministerie van Financiën.

De maatregel hangt samen met het kabinetsdoel om het aandeel biologische landbouwgrond te verhogen van ongeveer 5 procent in 2025 naar 15 procent in 2030. De ACM schrijft dat het behalen van de duurzaamheidsdoelen voor 2030 momenteel niet in zicht is. Het artikel betoogt dat de rekening daarvoor bij consumenten wordt gelegd, terwijl minister Van Essen nog niet publiekelijk op het advies heeft gereageerd.

Tegelijkertijd signaleert de ACM dat biologische melkveehouders structureel negatieve nettomarges hebben, terwijl industrie en detailhandel op biologische kaas wel winst maken. Ook onderzoekt de toezichthouder sinds september 2025 de totstandkoming van supermarktprijzen en de verschillen met buurlanden; de resultaten daarvan worden eind 2026 verwacht. De auteur vindt het tegenstrijdig dat de ACM eerst hogere prijzen bepleit en pas later onderzoekt hoe die prijzen ontstaan, en roept de minister en Tweede Kamer op true pricing niet in te voeren.