Huiverig Europa wil VS niet veroordelen voor aanval op Venezuela
In dit artikel:
De VN-Veiligheidsraad kwam maandag bijeen naar aanleiding van de Amerikaanse militaire actie in Venezuela, maar concrete stappen worden niet verwacht: de VS bezit vetorecht en Europese bondgenoten zijn terughoudend. Rusland en China, beide permanente leden van de Raad, hebben scherp kritiek geuit. Moskou noemde de operatie een vorm van "gewapende agressie" en eist de vrijlating van president Nicolás Maduro en zijn vrouw. China benadrukte dat soevereiniteit en veiligheid volgens internationaal recht moeten worden gerespecteerd; Peking heeft bovendien sterke economische belangen in de Venezolaanse olie-industrie.
In Rusland leidde de Amerikaanse rechtvaardiging — zelfverdediging — tot enige wrevel en zelfs jaloezie bij proregeringskanalen, die suggereerden dat een snelle, beslissende interventie ook in eigen kring had kunnen worden gewenst. Die vergelijking vangt hoe de legitimatie voor militaire tussenkomst door staten momenteel voer is voor geopolitieke discussie.
Europa reageert overwegend voorzichtig. Spanje veroordeelde de VS nadrukkelijk, maar veel andere hoofdsteden benadrukten vooral het belang van internationaal recht zonder expliciet te stellen dat de VS heeft gefaald. Nederland sprak van "te vroeg" om een oordeel te vellen; demissionair minister David van Weel riep op tot terugkeer naar democratie en het vermijden van escalatie. EU-topfiguren zoals Ursula von der Leyen en de Brusselse buitenlandchef pleitten voor terughoudendheid en respect voor het VN-Handvest. Leiders als de Duitse kanselier Friedrich Merz en de Britse premier Keir Starmer zeiden dat een juridische beoordeling zorgvuldigheid vereist en dat de VS haar uitleg moet geven. President Emmanuel Macron prees aanvankelijk de val van het Maduro-regime, maar corrigeerde later dat Frankrijk de Amerikaanse methode niet ondersteunt.
Onder internationale juristen bestaat brede consensus dat de Amerikaanse actie strijdig is met het VN-Handvest. Artikel 2 verbiedt het gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit of politieke onafhankelijkheid van staten, tenzij de Veiligheidsraad daarvoor toestemming geeft. Het Witte Huis beroept zich op het recht op zelfverdediging tegen gewapende aanvallen en rekent drugssmokkel daartoe, maar juridische deskundigen vinden dat een gevaarlijk precedent: als dit toelaatbaar is, zou elk grensoverschrijdend probleem (denk aan pandemieën) als rechtvaardiging voor militaire actie kunnen gelden. Yale-professor Oona Hathaway stelt dat de tot nu toe gegeven juridische argumenten niet overtuigend zijn.
Kortom: diplomatiek protest van Rusland en China en juridische veroordeling van experts staan tegenover Europese aarzeling en de politieke realiteit van het Vetorecht in de Veiligheidsraad, waardoor formele actie tegen Washington onwaarschijnlijk lijkt.