Huisartsen willen Staat voor de rechter slepen wegens falend preventiebeleid

In dit artikel:

De huisartsen Stefan van Rooijen en Alja Sluiter willen dat de Nederlandse overheid veel steviger inzet op preventie. Donderdag bieden zij hun Manifest Gezonder Nederland aan minister Sophie Hermans van Volksgezondheid aan. Tegelijk onderzoeken ze of ze de Staat juridisch kunnen dwingen kinderen beter te beschermen tegen ongezonde voeding, nicotineproducten en andere ziekmakende verleidingen.

Volgens de huisartsen is Nederland niet alleen met een zorgcrisis, maar vooral met een preventiecrisis te maken. Van de patiënten die Van Rooijen dagelijks ziet, heeft 60 tot 70 procent een leefstijlgerelateerde aandoening. Het aantal chronisch zieken ligt volgens hem inmiddels rond de tien miljoen en kan in 2050 oplopen tot twaalf miljoen. Hij wijst erop dat ongeveer 80 procent van het supermarktassortiment te vet, te zoet of te zout is. In hun documentaireserie Lang zullen we leven laten de artsen onder meer zien hoe gemakkelijk jongeren aan illegale, zoete vapes komen en hoe verslavend die zijn.

Sluiter en Van Rooijen vinden dat de overheid haar wettelijke plicht om de volksgezondheid en de gezondheid van kinderen te bevorderen onvoldoende nakomt. Ze verwijzen naar het Kinderrechtenverdrag en de Grondwet. Slechts 0,3 procent van de zorguitgaven gaat naar preventie, tegenover 5,1 procent naar curatieve zorg. In de Miljoenennota is bovendien 22,4 miljoen euro uitgetrokken voor het voorkomen van tabaks-, alcohol- en drugsgebruik, terwijl accijnsverhogingen uitblijven.

De artsen noemen het huidige preventiebeleid te vrijblijvend, omdat concrete gezondheidsdoelen en langetermijnverantwoordelijkheden niet wettelijk zijn vastgelegd. Hun manifest bevat tien adviezen, waaronder gezondheidseducatie op school, betere bescherming tegen ongezonde producten, gezondere wijken en structurele financiering van preventie. Ook pleiten ze voor een generatiegebonden nicotineverbod, minder marketing, strengere handhaving en een financiële bijdrage van producenten van schadelijke producten.

Hun belangrijkste voorstel is een Deltaplan Gezondheid & Preventie met landelijke, wettelijk vastgelegde doelen, regionale uitvoering en een onafhankelijke deltacommissaris. Inspiratie daarvoor deden ze onder meer op in Japan, waar gezondheid sterker onderdeel is van het dagelijks leven en de gemeenschap.