Houd gewoon eens je mond dicht: goede coaching begint bij luisteren
In dit artikel:
Leidinggevenden hebben vaak de neiging om meteen met oplossingen te komen. In plaats daarvan groeien medewerkers meer wanneer er goed geluisterd wordt en de juiste vragen gesteld worden. Dat is vooral relevant in dynamische afdelingen zoals marketing en communicatie, waar ideeën en feedback constant heen en weer gaan en de verleiding groot is om snel te sturen of te adviseren.
Het besproken boek No-nonsense coaching, de basics (Yvette Konjanan & Marielle Rumph) zet coaching terug naar eenvoudige, praktische principes. Centraal staat het begrip mature: vertrouwen dat de ander zelf kan veranderen, zodat jij niet hoeft te fixen. De auteurs beschrijven drie onbewuste rollen die een coach kunnen ondermijnen:
- De Redder: springt meteen in met oplossingen, waardoor eigenaarschap en leervermogen afnemen.
- De Moralist: oordeelt en beoordeelt, waardoor de ander zich afsluit.
- De Mol: ontwijkt lastige onderwerpen, waardoor gesprekken oppervlakkig blijven en er weinig verandert.
Een effectief coachgesprek begint met helderheid. Voordat het inhoudelijk wordt, is het belangrijk om te ‘contracteren’: samen vaststellen wat het doel van het gesprek is en welk resultaat de ander wil bereiken. Zonder die afspraak raakt het gesprek vaak stuurloos en vervalt de coach onbedoeld in een van de genoemde rollen.
Wanneer iemand vastloopt door een wirwar aan gedachten of machteloosheid, helpt het Regiemodel: het zichtbaar maken van waar invloed ligt en welke keuzes er zijn. Regie nemen betekent kiezen—je kunt proberen te veranderen, accepteren wat is, of weggaan van de situatie. Vaak paraliseert gebrek aan keuze de coachee; expliciet kiezen geeft juist ruimte en energie.
Goed vragenstellen is een vaardigheid die je oefent. Vragen die je beter kunt vermijden zijn onder meer:
- Vragen die vooral jouw nieuwsgierigheid bedienen en niet het doel van het gesprek.
- Vragen die sturen of een antwoord suggereren.
- Vragen die opties uit handen nemen door ze al op te sommen.
- Rijtjes van meerdere, wisselende vragen tegelijk, die verwarren.
Een praktisch raamwerk voor een coachgesprek helpt structuur te bieden: wat is het probleem, wat is het gewenste doel, welke stappen zetten we, en welke afspraken maak je met jezelf? De sleutelvraag blijft: hoe kan ik je daarbij helpen? Daarmee houd je verantwoordelijkheid bij de ander en stimuleer je diens eigen oplossingen.
Het boek biedt naast deze basistips ook oefeningen, voorbeelden van valkuilen en adviezen voor interne coaches binnen organisaties. Kortweg: effectieve coaching draait minder om nieuwe theorieën en meer om luisteren, scherp contracteren, goede vragen en het aanmoedigen van eigenaarschap. Voor wie direct betere gesprekken wil voeren op het werk is het een praktisch richtsnoer.