Hoop voor alzheimerpatiënten, huzarenstukje uit België in de ruimte en geile kiezelwieren: dit was 2025 in de wetenschap
In dit artikel:
De wetenschapsredactie van VRT NWS plukte uit 2025 vijf verhalen die het jaar kleurden: een harde realiteit, een technisch huzarenstuk, medische vooruitgang, een biologische vondst en een archeologische herinnering.
Realiteitscheck — exoten blijven
Wetenschapsjournalist Koen Wauters wijst erop dat veel van zijn berichtgeving dit jaar draaide om invasieve soorten in ons land: schimmels bij kastanjes, de walnootboorvlieg, de Aziatische hoornaar en de Japanse duizendknoop die zelfs met slimme camera’s bestreden wordt. Als gevolg van globalisering en klimaatverandering zijn deze exoten ingeburgerd en verdwijnen ze niet zomaar — de Aziatische hoornaar bijvoorbeeld lijkt niet meer uit te roeien.
Een kunstmatige zonsverduistering uit België
Ruimtevaartkenner Wim De Maeseneer belicht het technisch hoogstandje van twee satellieten, grotendeels in België gebouwd, die voor het eerst een kunstmatige zonsverduistering realiseerden. Eén satelliet schermt de zon af terwijl de ander de gebeurtenis filmt; daarvoor moeten ze op precies 144 meter van elkaar vliegen met een foutmarge van maximaal 1 millimeter, terwijl ze met duizenden kilometers per uur rond de aarde draaien. Dankzij dit procédé — de Proba-3-satellieten hebben al meer dan 50 kunstmatige verduisteringen gemaakt — kunnen onderzoekers de hete corona van de zon veel langer en gerichter bestuderen, met implicaties voor begrip van zonnestormen en ruimteweer.
Voorzichtig optimisme bij Alzheimer en kinderzorg
Gezondheidsspecialist Heleen Vander Beken benadrukt het voorzichtige succes van jaren onderzoek: Europa keurde in 2025 de eerste Alzheimerbehandeling Leqembi goed. Het is geen wondermiddel, maar het symboliseert vooruitgang in het behandelen van neurodegeneratieve ziekten; ook in Leuven wordt aan een nieuwe pil gewerkt. Daarnaast verminderde de nieuwe RSV-vaccinatie afgelopen winter het aantal ziekenhuisopnames bij baby’s en lijkt het ook later het risico op astma te verlagen — resultaten waarbij Vlaamse onderzoekers betrokken waren.
Kiezelwieren: seks verklaart hun succes
Klimaatjournalist Michael Torfs rapporteert dat UGent-onderzoek aantoont waarom kiezelwieren (diatomeeën) zo divers en veerkrachtig zijn: ze blijken bijna altijd en overal seks te bedrijven. Dat verklaart hun genetische variatie en dus hun vermogen om te overleven onder veranderende omstandigheden. Kiezelwieren leveren zo’n 20% van de wereldwijde zuurstofproductie — evenveel als alle bossen samen.
Oudste rotstekeningen in de Arabische wereld
Milieujournalist Vincent Merckx belicht de vondst van de tot nu toe oudste rotstekeningen in de Arabische wereld, hoog in de Nefud-woestijn. Op een 30 meter hoge rotswand zijn meer dan honderd dieren en ook mensen gekerfd; archeologen denken dat het wegwijzers naar waterputten waren. De circa 12.000 jaar oude beelden herinneren eraan dat mensen ook vroeger met klimaatuitdagingen moesten omgaan — en bieden een historisch perspectief op hedendaagse zorgen over water en klimaat.