Hoop op vrede blijft uit in Kyiv: „Onze kinderen zullen aan de oorlog moeten wennen"
In dit artikel:
Na het korte staakt-het-vuren van afgelopen weekend is de hoop op blijvende vrede in Kyiv niet groter geworden, maar het moreel van de Oekraïense leiding wel. President Volodymyr Zelensky hield zich tijdens de wapenstilstand terug uit vergeldingsaanvallen zolang de Russische beschietingen uitbleven, maar waarschuwde dat Oekraïne onmiddellijk en concreet zou reageren als Moskou de grootschalige oorlog zou voortzetten. Die waarschuwing bleek terecht: om 23.56 uur na afloop van de wapenstilstand werden Russische drones gelanceerd en in de vroege ochtend vielen inslagen in Kyiv; volgens Oekraïense bronnen vuurde Rusland in de nacht na het bestand meer dan tweehonderd gevleugelde bommen af, met doden en gewonden tot gevolg.
Het dreigement tot een wapenstilstand kwam aanvankelijk van president Vladimir Poetin vanwege de Russische Overwinningsdag op 9 mei. Zelensky stelde voor het bestand meteen in te laten gaan en zonder einddatum. Russisch-kale aanvallen met kamikazedrones en Oekraïense vergeldingsacties — onder meer luchtaanvallen op Russische olieraffinaderijen — veroorzaakten een gespannen ruil. In Oekraïne wordt het akkoord gezien als een signaal dat Poetin zich door Oekraïense druk liet bewegen; Kyiv meent dat zijn strikes effect sorteren en dat de opbouw van een eigen oorlogsindustrie de afgenomen wapenleveranties uit het buitenland deels compenseert.
Een belangrijke voorwaarde voor het akkoord was de geplande uitwisseling van gevangen soldaten: volgens Zelensky omvatte de deal de overdracht van duizend krijgsgevangenen, met Amerikaanse hulp bij de uitvoering. Of die ruil doorgaat, is cruciaal voor het vertrouwen in verdere onderhandelingen; als die uitblijft, kan het proces snel vastlopen.
De situatie aan het front blijft bepalend voor alles wat volgt. Kyiv claimt terreinwinst — onder andere ongeveer 400 km2 teruggewonnen in de provincie Zaporizja — en stelt dat Rusland recent geen grote terreinwinst boekte, maar wel zware verliezen leed. Toch is er geen grootschalig Oekraïens offensief en in het Donbas gaat het zwaar: daar liggen de belangrijkste Oekraïense verdedigingslinies, en Kiev weigert terug te trekken. Steden als Kramatorsk en Slovjansk worden vastgehouden, maar voor de circa 150.000 bewoners blijft de situatie gevaarlijk. Door de toegenomen inzet van drones is de frontzone verworden tot een dodelijke strook van zo’n dertig kilometer, en het risico bestaat dat Russische drones op termijn de aanvoerlijnen weten te controleren.
Poetin stelde op 9 mei dat hij verwacht dat de oorlog op zijn eind zal lopen en gaf aan bereid te zijn Zelensky buiten Moskou te ontmoeten als er een overeenkomst ligt. Of die bereidheid voortkomt uit Russische toegeving onder druk of uit echte onderhandelingsbereidheid, zal de komende dagen moeten blijken.