Hoogste rechter stopt Shell bij 250 kilometer lange kust van Zuid-Afrika

In dit artikel:

Het Zuid-Afrikaanse Constitutioneel Hof heeft vrijdag definitief de vergunning vernietigd waarmee Shell en partner Impact Africa naar olie en gas wilden zoeken langs de Wild Coast in de provincie Oost-Kaap. Daarmee komt voorlopig een einde aan een juridische strijd die al jaren loopt.

Het gaat om een ongeveer 250 kilometer lang kustgebied met kwetsbare natuur, visserijgemeenschappen en plaatsen die voor lokale inwoners religieuze en culturele betekenis hebben. Gemeenschappen, vissers en milieuorganisaties verzetten zich tegen een gepland driedimensionaal seismisch onderzoek, waarbij krachtige geluidsgolven de zeebodem in kaart brengen. Zij vreesden schade aan zeeleven, visgronden en inkomens. Ook vonden zij dat bewoners onvoldoende bij de besluitvorming waren betrokken en dat onder meer gevolgen voor dieren, traditionele visrechten en klimaatverandering niet goed waren onderzocht.

Impact Africa vroeg in 2013 een exploratievergunning aan, die in 2014 werd verleend en in 2017 en 2021 werd verlengd. Shell verwierf in 2021 een belang van 50 procent en kondigde later dat jaar het seismische onderzoek aan. Een lagere rechter schortte de vergunning in 2022 op, omdat de inspraak en de beoordeling van de gevolgen niet aan de wettelijke eisen voldeden.

Het Hooggerechtshof van Beroep hield die conclusie grotendeels overeind, maar maakte in 2024 tijdelijk ruimte voor een nieuwe inspraakprocedure tijdens een derde verlengingsaanvraag. Het Constitutioneel Hof heeft die mogelijkheid nu afgewezen. Volgens de rechters kunnen eerdere fundamentele fouten niet simpelweg via een verlenging worden hersteld. Omdat de oorspronkelijke aanvraag dertien jaar oud is, zou een nieuwe beoordeling feitelijk een nieuwe aanvraag zijn. Ook commerciële investeringen van ongeveer 1,1 miljard Zuid-Afrikaanse rand wegen volgens het hof niet op tegen schendingen van grondrechten.

Shell zegt de uitspraak te respecteren en verantwoord offshore-onderzoek en overleg te blijven nastreven. Het vonnis geldt alleen voor de Wild Coast. Nieuwe exploratie daar vereist een volledig nieuwe aanvraag; Shell kan daarnaast actief blijven in andere gebieden, zoals het Orange Basin aan de westkust.