Hoogleraar: als bedrijven Nederland verlaten, merk jij dat in je portemonnee
In dit artikel:
"Als bedrijven Nederland verlaten, betekent dat minder groei van onze economie. Dat merken u en ik uiteindelijk ook in ons inkomen," waarschuwt prof. Volberda (UvA). Uit onderzoek van het CBS blijkt dat tussen 2021 en 2023 ongeveer zeshonderd bedrijven — ruim 5 procent van de onderzochte ondernemingen met minstens 50 werknemers — een deel van hun activiteiten naar het buitenland verplaatsten. Nog eens circa 200 bedrijven (ruim 2 procent) hebben dat overwogen.
Aanvullende signalen uit de Monitor Ondernemersklimaat 2025 tonen dat 20 procent van de bedrijven nu overweegt activiteiten te verplaatsen; onder internationaal opererende bedrijven is dat zelfs rond de 40 procent. Volgens Volberda is dat zorgwekkend omdat groei- en investeringsbeslissingen al richting het buitenland verschuiven: veel groeiende internationale bedrijven investeren meer dan de helft van hun kapitaal buiten Nederland.
De voornaamste drijfveer voor verplaatsing is kostenbesparing — 73 procent noemt dit als reden — gevolgd door beslissingen van moederbedrijven en andere vorm van kostenreductie dan loonkosten. Ondernemers noemen daarnaast hinderlijke regeldruk, hoge belastingdruk en een onvoorspelbare overheid. Ook technische beperkingen spelen mee: een overbelast stroomnet belemmert uitbreidingsplannen en lange-termijninvesteringen worden gefrustreerd door onzekerheid.
Waarheen verhuizen bedrijven? De meeste verplaatsingen blijven binnen de Europese Unie. Naar het Verenigd Koninkrijk verhuisden vooral management-, administratie- en marketingfuncties, maar ook sales en klantenservice. India trok vooral administratie, management en IT-diensten; China vooral productiewerk. Sectoraal vallen IT-bedrijven relatief het meest in aantal verplaatsingen, gevolgd door de industrie.
Het ongenoegen over het Nederlandse vestigingsklimaat krijgt concrete gevolgen: vorig jaar sloten meerdere chemiefabrieken vanwege te hoge energieprijzen. Tegelijkertijd benadrukt Volberda het belang van het behoud van vestigingen en hoofdkantoren in Nederland: buitenlandse bedrijven leveren via vennootschapsbelasting en werkgelegenheid substantieel bij aan welvaart.
Kort gezegd: een substantieel deel van grotere Nederlandse bedrijven verplaatst of overweegt verplaatsing van activiteiten vanwege kosten, regelgeving en infrastructuurproblemen. Dat bedreigt investeringen, belastinginkomsten en economische groei tenzij beleid en bedrijfsomstandigheden verbeteren.