Honger en seksueel geweld in belegerde Soedanese stad: 'Hier is alleen nog dierenvoer te krijgen'

In dit artikel:

In Al-Fashir, de belangrijkste stad in het zuidelijke deel van Darfur, heerst een vrijwel totale blokkade door paramilitaire troepen van de Rapid Support Forces (RSF). Al meer dan een jaar zijn alle toegangswegen afgesloten en vinden er dagelijks bombardementen plaats. Ongeveer 300.000 mensen zitten vast in de stad; voedsel is vrijwel op. Hozaifa Alfeel, die zelf naar Kenia vluchtte maar dagelijks contact houdt met zijn 56-jarige vader in Al-Fashir, zegt dat “iedereen ambaz eet” — een oliekoek gemaakt van pindaschillen — iets wat voorheen ondenkbaar was.

De oorlog in Soedan duurt inmiddels 2,5 jaar en draait om gevechten tussen het regeringsleger (Sudanese Armed Forces) en de voormalige bondgenoten RSF. Sinds de RSF in maart uit Khartoem verdreven werd, heeft zij de druk op Al-Fashir opgevoerd en recent de grootste grondaanval in meer dan een jaar uitgevoerd. Humanitaire hulp wordt systematisch belemmerd: een VN-hulpkonvooi met vijftien vrachtwagens dat in juni probeerde door te breken werd aangevallen; vijf medewerkers van het Wereldvoedselprogramma werden gedood en de vracht werd geplunderd.

De blokkade heeft markten doen verdampen en maakt ook vrijwilligers die gaarkeukens draaien werkeloos, omdat er simpelweg niets meer te kopen is. Clingendael-expert Anette Hoffmann benadrukt dat sommige handelaren die probeerden binnen te komen werden geëxecuteerd en dat de VN al vorig jaar waarschuwde voor dreigende hongersnood. Mensen improviseren: ze eten boomwortels, verbouwen binnenshuis wat voedsel en krijgen soms geld uit de diaspora, maar die strategieën raken uitgeput door stijgende prijzen en dalende landbouwproductie, zeker in RSF-gebied.

De humanitaire crisis gaat gepaard met grootschalig geweld en misdaden. Het RSF-offensief trof ook vluchtelingenkampen: Abu Shouk (noordelijk van de stad) kreeg een bestorming waarbij 34 burgers werden gedood; het eerder zo grote kamp Zamzam werd in april binnengevallen waarbij minstens 1.500 doden vielen en circa 2.000 mensen vermist raakten. Er zijn meldingen dat leegstaande kampen gebruikt worden voor militaire training en dat er buitenlandse huurlingen (waaronder Colombianen) actief zijn. Volgens Hoffmann bestaan er ook aanwijzingen dat honger en seksueel geweld als systematische wapens worden ingezet.

Zelfs als het beleg van Al-Fashir zou stoppen, waarschuwt voedselzekerheidsexpert Timmo Gaasbeek, zou de logistiek — vooral in het regenseizoen met slecht begaanbare wegen — het vrijwel onmogelijk maken snel voldoende hulp te leveren. In door het leger heroverde gebieden zoals Khartoem is de situatie iets verbeterd door heropening voor internationale hulp en vaccinatiecampagnes, maar ook daar treden arrestaties en marteling op, wat het conflict complex en ondoorzichtig maakt.