Hongarije publiceert dossiers van communistische geheime politie: namen van tienduizenden informanten openbaar

In dit artikel:

Hongarije heeft meer dan 35 jaar na de val van het communistische regime tienduizenden dossiers van de voormalige geheime politie openbaar gemaakt. De publicatie valt samen met de 70e verjaardag van de Hongaarse opstand van 1956 en maakt deel uit van premier Peter Magyars belofte om het totalitaire verleden transparanter te maken.

Een digitale databank bevat sinds vandaag informatie over naar schatting 50.000 tot 60.000 voormalige informanten. In februari volgt een tweede reeks met uitgebreidere dossiers over ongeveer 9.000 informanten. Dankzij een in september aangenomen wet krijgen niet alleen onderzoekers, maar alle burgers onbeperkte toegang tot de archieven. Eerdere pogingen tot openstelling liepen vast, mogelijk omdat regeringen vreesden dat nog actieve politici en andere prominenten in de documenten zouden worden genoemd.

Tijdens het communistische bewind van 1949 tot 1989 gebruikte Hongarije een netwerk van naar schatting 150.000 informanten om de bevolking te controleren. Zij werden soms onder druk of met chantage gerekruteerd en bespioneerden onder meer familieleden, vrienden, buren en collega’s. Hun rapporten konden leiden tot arrestaties, verhoren en foltering. Een deel van de archieven ging verloren tijdens de opstand van 1956 of werd vernietigd rond de regimewisseling, waardoor niet alle namen kunnen worden gepubliceerd.

Magyar noemt de openbaarmaking noodzakelijk om het nationale trauma te verwerken, maar waarschuwt dat veel families pijnlijke informatie over overleden familieleden zullen tegenkomen. Hij roept op de dossiers met waardigheid en menselijkheid te behandelen. Kort voor de publicatie deden geruchten de ronde dat voormalig premier Viktor Orbán informant was geweest; zijn naam staat niet in de databank. Experts verwachten de komende maanden nieuwe politieke en maatschappelijke discussies, zoals die eerder ontstonden in onder meer Duitsland, Tsjechië en Letland bij het openstellen van vergelijkbare archieven.