Honderden Nederlandse wetenschappers citeren bronnen die niet bestaan

In dit artikel:

Het aantal Nederlandse wetenschappelijke artikelen met nepverwijzingen is in drie jaar tijd sterk toegenomen: van één op de 3700 artikelen in 2023 naar bijna één op de 200 nu. Dat blijkt uit onderzoek van De Groene Amsterdammer en Data School (Universiteit Utrecht), die ruim 100.000 peer-reviewed publicaties vanaf 1 januari 2023 analyseerden. In totaal troffen zij 748 zogeheten spookreferenties aan in 208 artikelen.

De onderzoekers zien een duidelijke versnelling vanaf eind 2023, kort na de komst van ChatGPT. Volgens hen wijst dit op onzorgvuldig gebruik van AI door wetenschappers, omdat taalmodellen soms bronnen verzinnen. De meeste fouten komen voor in reguliere, goed aangeschreven wetenschappelijke tijdschriften, waar uitgevers intussen extra controlemaatregelen nemen. Zo breidde Elsevier zijn integriteitsteam uit van minder dan tien naar meer dan honderd medewerkers.

Op de lijst van auteurs met de meeste nepverwijzingen staan onder meer emeritus hoogleraar Peter Nijkamp en zijn voormalige promovenda Karima Kourtit. Zij zeggen niet bewust fout te hebben gehandeld en vragen de betrokken uitgevers om correcties. Deskundigen wijzen er daarnaast op dat al bestaande slordigheid in brongebruik, tijdsdruk in de academische wereld en de opkomst van frauduleuze “paper mills” en rooftijdschriften de problemen kunnen vergroten.