Honderden miljoenen euro's voor preventie jeugdcriminaliteit 'weggegooid geld'

In dit artikel:

Het speciale landelijke programma Preventie met Gezag (sinds 2022) besteedt jaarlijks ongeveer 100 miljoen euro aan 47 gemeenten om te voorkomen dat jongeren in ondermijnende of zware criminaliteit belanden. Zembla-onderzoek toont nu aan dat dat geld vorig jaar naar bijna 250 uiteenlopende projecten ging — van voorlichting op scholen, games en theater tot sportactiviteiten, jongerenwerk en coaching — en dat de meeste daarvan niet bewezen effectief zijn. Van 42 gemeenten die reageerden blijkt een enorme verscheidenheid aan aanpakken; deskundigen spreken van wildgroei en verspilling.

Eerdere onafhankelijke evaluaties door emeritus-hoogleraren Jan Hendriks en Geert Jan Stams adviseerden juist terug te schakelen naar een beperkt aantal goed onderbouwde interventies (ongeveer tien), maar dat advies is volgens de onderzoekers niet opgevolgd. Hendriks zegt dat van 95 procent van de projecten niet bekend is of ze effect hebben; Stams en andere experts waarschuwen dat sommige interventies zelfs averechts kunnen werken en daarmee middelen wegtrekken van effectieve hulp.

De aanleiding is zorgwekkend: hoewel jeugdcriminaliteit de afgelopen twintig jaar daalde, zijn de vergrijpen ernstiger geworden en werden recent meer tieners verdachte van zware misdrijven. Het Strategisch Kenniscentrum Ondermijnende Criminaliteit signaleert dat jongeren kwetsbaar zijn voor grootschalige werving door criminelen, wat gerichte preventie noodzakelijk maakt.

Deskundigen roepen minister van Justitie en Veiligheid David van Weel op om in te grijpen, heldere keuzes te maken en te investeren in bewezen effectieve maatregelen en in jongeren zelf in plaats van in veel losse projecten. Van Weel laat weten de uitzending te willen bekijken en in gesprek te gaan met wetenschappers, maar weigert nu al een voorselectie te maken van toegestane programma’s: alles wat werkt moet benut worden, vindt hij, mits zorgvuldig onderzocht.

Korte conclusie: er is flinke kritiek op de huidige inzet van het Preventie met Gezag-geld vanwege gebrek aan bewijs voor effectiviteit, fragmentatie van projecten en risico op verspilling; experts pleiten voor centralere sturing, strengere selectie en evaluatie om resultaten voor kwetsbare jongeren te verbeteren.