Honderden celstraffen dreigen te verjaren door overvolle gevangenissen
In dit artikel:
Door het structurele tekort aan cellen en personeel dreigen honderden korte gevangenisstraffen dit jaar te verjaren. Volgens antwoorden van het ministerie van Justitie en Veiligheid — opgevraagd door De Telegraaf — gaat het om 658 zaken van 534 veroordeelden met een verjaringsdatum in 2026; samen vertegenwoordigen die zaken ongeveer 14 jaar cel. Ruim 99% van die straffen betreft korte hechtenis (1–60 dagen), vaak voor relatief kleine vergrijpen zoals het niet betalen van boetes of lichte diefstal.
De uitvoering van straffen wordt al langere tijd uitgesteld: veroordeelden wachten veelal thuis totdat ze worden opgeroepen of zichzelf mogen melden, en sommige gedetineerden worden maximaal twee weken eerder vrijgelaten om druk van de overvolle gevangenissen te halen. Eerder meldde De Telegraaf tevens dat er een achterstand is van circa vijfhonderd detentiejaren.
De Tweede Kamer zoekt nu naar een alternatief om te voorkomen dat veroordeelden zonder straf blijven wegens verjaring. Een smalle meerderheid van D66, PN, Denk, SGP, ChristenUnie, SP, 50Plus en Volt steunde een voorstel van CDA-Kamerlid Jeltje Straatman om in zulke gevallen een enkelband op te leggen, zodat de opgelegde sanctie alsnog wordt uitgevoerd. Staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) heeft toegezegd de aangenomen motie te bestuderen; de maatregel is gevoelig binnen de coalitie, vooral bij de VVD. In het coalitieakkoord staan verder geen concrete afspraken over uitbreiding van enkelbandsancties, behalve een structurele extra investering van honderd miljoen euro voor het gevangeniswezen vanaf 2028.
D66 en CDA werken daarnaast aan een wetsvoorstel dat rechters expliciet de bevoegdheid geeft om een enkelband als hoofdstraf op te leggen — een stap waar eerder geen meerderheid voor was, maar die nu wél steun lijkt te vinden. Ook de SGP veranderde van standpunt en steunde de motie; Kamerlid Diederik van Dijk noemde zorg over de sociale gevolgen van korte detenties als een belangrijke overweging.
Kort gezegd: door capaciteitsproblemen stapelt een reservoir aan korte straffen zich op, de Kamer zoekt via enkelbanden en wetswijzigingen naar alternatieven om verjaring en daarmee onbestrafte feiten te voorkomen.