Holocaust herdacht: „Niet alleen de haat was laakbaar, ook de stilte, het wegkijken"
In dit artikel:
In een herdenkingsbijeenkomst van de Israëlische ambassade op maandag in een bijgebouw van het Vredespaleis in Den Haag vertelde 91-jarige Holocaustoverlevende Ronald (R.E.) Waterman over zijn ervaring in concentratiekamp Theresienstadt en eerdere internering in kasteel De Schaffelaar en doorgangskamp Westerbork. Hij herinnerde zich de trein die arriveerde en waarvan bij het openen van de deuren doden naar buiten vielen, gevangenen die gras uit tussen de stenen peuterden om te eten en twee mannen die stierven terwijl ze vochten om de soep die hij aanreikte. Een Joodse arts redde zijn leven bij een dubbele oorontsteking; Waterman overleefde en bouwde later een professioneel en politiek leven op als dr. ir., internationaal adviseur in kustontwikkeling en ruim 30 jaar VVD-statenlid in Zuid-Holland. Stil luisterend nam hij de staande ovatie in ontvangst en zei: “Ik vraag me nog steeds af hoe mensen elkaar zoiets kunnen aandoen.”
Nieuwe Israëlische ambassadeur Zvi Aviner-Vapni waarschuwde dat de oorlog niet alleen geweld was maar ook het stilzwijgen en het wegkijken van samenlevingsinstituten onderstreepte; hij benadrukte dat het spreken tegen onrecht en de bescherming van kwetsbaren maatstaf zijn voor een samenleving. Prof. mr. dr. Dineke de Groot, president van de Hoge Raad, reflecteerde op het feit dat de Hoge Raad en veel ambtenaren destijds niet opstonden tegen de anti-Joodse maatregelen — onder meer door het accepteren van Duitse grondwetswijzigingen en het invullen van ariërverklaringen — en noemde het ontslag van oud-raadslid Lodewijk Ernst Visser in november 1940 als voorbeeld van versagen van rechtsinstellingen.
De plechtigheid bevatte Joodse liederen van cantor Shmuel Barzilai, een videoboodschap van burgemeester Van Zanen over de betekenis van Neurenberg voor de ontwikkeling van internationaal recht en de strijd tegen hedendaags antisemitisme, en de vertelling van zes levensverhalen met zes kaarsen als eerbetoon aan de zes miljoen Joodse slachtoffers en de Sinti en Roma.