Vrijwel alle stemmen geteld: dit moet je weten over de verkiezingsuitslag
In dit artikel:
Op basis van door gemeenten aan ANP doorgegeven resultaten was Schiermonnikoog gisteravond het eerst klaar met tellen; vanochtend vroeg waren alleen Amsterdam en Hoorn nog niet afgerond. De landelijke opkomst kwam uit op 54,1 procent — hoger dan in 2022 en duidelijk meer dan verwacht, toen experts vreesden voor een historisch lage deelname.
De grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen zijn lokale partijen: gezamenlijk bezetten zij circa 3.400 zetels, meer dan het CDA, de VVD en GroenLinks–PvdA bij elkaar. In meerdere plaatsen verschenen nieuwe lokale lijsten als grootste, onder meer Lokaal Krachtig in Alphen-Chaam (ruim 41 procent) en nieuwe partijen die in Westervoort, Maasdriel, Oldebroek, Uitgeest en meerdere andere gemeenten de koppositie veroverden.
Op landelijke partijniveau waren er wisselende successen. In Den Haag boekte Richard de Mos met Hart voor Den Haag een grote winst: van negen naar zestien zetels. De PVV ging bijvoorbeeld als grootste uit de bus in Pekela en Terneuzen; partijleider Geert Wilders bedankte op X voor de “prachtige resultaten”. Forum voor Democratie spreekt van feestelijke uitkomsten en meent nu in meer dan honderd gemeenten vertegenwoordigd te zijn, al ondervinden sommige lokale samenwerkingsverbanden nog boycots tegen FvD. GroenLinks–PvdA deed het vooral goed in steden als Utrecht (nu de grootste met 14 zetels), Delft, Arnhem, Leiden en Eindhoven; in Rotterdam staan zij gelijk met Leefbaar Rotterdam.
Pieter Omtzigts NSC kwam er slecht vanaf: in de vijf gemeenten waar de partij meedeed, behaalde zij nergens een zetel; in Enschede stond NSC zelfs niet op het stembiljet. Premier Rob Jetten complimenteerde lokale partijen met sterke campagnes en toonde begrip voor inwoners die zich zorgen maken over de komst van asielzoekerscentra; hij benadrukte tegelijk kabinetsbeleid om instroom te beperken en de verdeling van asielzoekers eerlijk te regelen via de spreidingswet.
Opvallend politieke detail: beloftes die aan opkomst waren gekoppeld (zoals het abseilen van de Euromast) moeten nu worden nagekomen omdat de opkomst steeg. Voor wie wil nakijken: de uitslagen per gemeente zijn beschikbaar in een online tool met volledige details.