Hoge Qatarees-Pakistaanse delegatie naar Iran voor gesprek over heropening Hormuz

In dit artikel:

De Qatarese premier Abdulrahman Al Thani is donderdag naar Teheran gereisd voor overleg over een mogelijke tijdelijke heropening van de Straat van Hormuz. Ook Pakistan, dat bij de diplomatieke inspanningen betrokken is, stuurde hooggeplaatste vertegenwoordigers. Iran en Oman onderhandelen al weken over de scheepvaartroute, het opruimen van mijnen en een verdeling van de inkomsten uit het verkeer. Oman zegt dat een akkoord dichterbij komt; na die boodschap zakte de olieprijs licht.

De uitkomst hangt echter mede af van de Verenigde Staten. Iran sloot de strategische zeestraat na zware Amerikaanse en Israëlische aanvallen op 28 februari, waarbij volgens het artikel ayatollah Ali Khamenei om het leven kwam. Voor de afsluiting passeerden dagelijks ongeveer 20 miljoen vaten olie, circa een vijfde van het wereldwijde verbruik. Dat volume is teruggevallen naar naar schatting 5 à 6 miljoen vaten per dag. De Amerikaanse president Donald Trump heeft Oman eerder met militaire actie bedreigd als het land zich met de kwestie blijft bemoeien.

Israël overweegt ondertussen om ook Britse, Italiaanse en Duitse medewerkers te verwijderen uit het International Gaza Support Center, schrijft de Financial Times. Eerder werden Nederlandse vertegenwoordigers geweerd. Volgens Israël is dat een reactie op kritiek van Europese regeringen op het beleid in de Palestijnse gebieden. Nederland nam bovendien maatregelen tegen producten uit Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever, in Oost-Jeruzalem en op de Golanhoogten. Spanje werd eerder al uit het centrum geweerd; Israël beschuldigde Madrid van eenzijdige anti-Israëlische opstelling. Het centrum staat onder Amerikaanse leiding en houdt toezicht op het bestand tussen Israël en Hamas.

Nickolay Mladenov, de hoogste Gaza-afgevaardigde van de door Trump ingestelde Vredesraad, uitte bij de VN-Veiligheidsraad ongebruikelijk scherpe kritiek op Israël. Volgens hem komt er onvoldoende materiaal voor noodonderkomens Gaza binnen. Hoewel de humanitaire situatie beter is dan tijdens de hongersnood van vorig jaar, zijn water, energie, sanitaire voorzieningen en veilige huisvesting nog steeds schaars. Een rapport van het Shelter Cluster stelt dat 1,98 miljoen Palestijnen, 94 procent van de bevolking, in tenten of beschadigde gebouwen verblijven. Israël houdt bouwmateriaal en zware machines tegen uit vrees dat Hamas die kan gebruiken voor wapens en tunnels. Mladenov noemt die beperkingen onaanvaardbaar en waarschuwt dat aanhoudend geweld het bestand ondermijnt.

Volgens het rechtse Amerikaanse platform Newsmax zou Iran in december een aanslag op Yair Netanyahu, de zoon van de Israëlische premier, hebben voorbereid in Miami. De berichtgeving steunt op een niet nader genoemde Amerikaanse bron. Israëlische inlichtingendiensten zouden Amerikaanse autoriteiten hebben gewaarschuwd, waarna Yair naar Israël vertrok. Israëlische media zeggen dat het leger publicatie eerder tegenhield. De familie Netanyahu wordt al langer zwaar beveiligd vanwege dreigingen uit Iran en aanverwante groepen.

Tot slot heeft Trump een civiel nucleair samenwerkingsvoorstel met Saoedi-Arabië aan het Congres voorgelegd. Amerikaanse bedrijven zouden nucleaire technologie mogen leveren, maar Washington koppelt dat aan toetreding van Riyad tot de Abraham-akkoorden. Daarmee zou Saoedi-Arabië Israël formeel erkennen. De akkoorden brachten eerder normalisering met onder meer de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein, Marokko en Soedan tot stand; later sloot ook Kazachstan zich aan.