Hoge prijzen aan pomp dreigen: waarom de Straat van Hormuz zo belangrijk is
In dit artikel:
Iranische tegenaanvallen hebben het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz sterk verstoord, met directe gevolgen voor de mondiale energiemarkt en ook voor brandstofprijzen in Nederland. Sinds de aanvallen van de VS en Israel hebben ruim 150 tankers lange tijd geankerd gehouden en vermijden ze het smalle vaarwater ten zuiden van Iran, uit vrees voor verdere escalatie. Iran heeft de sluiting niet officieel afgekondigd, maar het uitblijven van scheepvaart fungeert feitelijk als blokkade.
De Straat van Hormuz is cruciaal: ongeveer een vijfde van de wereldwijde olieproductie passeert dit knelpunt en ook circa twintig procent van het vloeibare LNG gaat er langs. Energiemarkten reageerden al in aanloop naar de confrontaties; olieprijzen stonden de afgelopen maanden in de lift en bereikten recent het hoogste niveau in jaren. Hoogleraar Steven Brakman wijst erop dat vooral de afgelopen week een sterke prijsstijging zichtbaar werd toen het Amerikaanse oorlogspotentieel in de regio toenam.
Nederland voelt de gevolgen via hogere brandstof- en gasprijzen. Gasunie verwacht druk op prijzen nu de voorraden in Nederlandse gasopslagen sterk zijn geslonken, maar voorziet op korte termijn geen leveringsstoringen. De Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders is bezorgd over tientallen Nederlandse schepen die vastzitten in de Perzische Golf en moeilijk kunnen uitvaren. Verzekeraars schrappen dekking voor het gebied en rederijen als Hapag-Lloyd schorten passage door de straat op, wat de doorvoer verder beperkt.
Experts benadrukken de strategische impact: energiespecialist Jilles van den Beukel wijst erop dat vrijwel alle grote Golfproducerende landen (Saoedi-Arabië, Irak, Koeweit, VAE en Iran) afhankelijk zijn van deze route, terwijl Jan-Hein Jesse berekent dat zo’n 34 procent van de wereldwijde oliehandel over zee via Hormuz loopt. Of het vrachtverkeer hervat wordt, hangt van de politieke en militaire ontwikkelingen in Iran af. Als de rust terugkeert, kunnen prijzen dalen; bij verdere escalatie liggen sterkere prijsstijgingen voor de hand. Op langere termijn kan de crisis regionale economische hervormingen versnellen: Golfstaten proberen minder afhankelijk te worden van olie-export, terwijl Iran als bron van instabiliteit de regionale dynamiek beïnvloedt. China — afhankelijk van geïmporteerde olie en een bondgenoot van Iran — volgt de situatie nauwlettend.