Hoge politie­ambtenaren willen geen meetbare doelen

In dit artikel:

De Nationale Politie krijgt in 2027 bijna 10 miljard euro, ongeveer 800 miljoen meer dan het jaar ervoor. Volgens de wet moet dat geld doelmatig worden besteed aan onder meer noodhulp, criminaliteitsbestrijding en handhaving van de rechtsorde. De Algemene Rekenkamer concludeerde echter in juni dat de politie onvoldoende kan aantonen waaraan het geld wordt uitgegeven en welke resultaten ermee worden bereikt.

De politie weet bijvoorbeeld niet hoeveel geld en personeel naar de meer dan tienduizend grote rechercheonderzoeken per jaar gaan, welke delicten precies worden onderzocht of wat die onderzoeken opleveren. Ook ontbreken al dertien jaar concrete beleidsdoelen met meetbare indicatoren. Volgens de Rekenkamer maakt dat het onmogelijk om de doelmatigheid en doeltreffendheid van het korps goed te beoordelen. Bovendien kan het gebrek aan informatie het budgetrecht van de Tweede Kamer ondermijnen, omdat het parlement vooraf moet kunnen beoordelen waaraan belastinggeld wordt besteed.

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel en korpschef Janny Knol beloofden na het rapport verbeteringen en meer inzicht in uitgaven en resultaten. In de begroting voor het komende jaar zijn die concrete doelen echter opnieuw niet opgenomen. Zo kan de politie niet zeggen welk percentage ernstige geweldsmisdrijven zij in 2027 wil ophelderen.

Een mogelijke verklaring ligt volgens het artikel in de binnen de politie populaire beweging ‘Rijker Verantwoorden’. Een werkgroep van hooggeplaatste politieambtenaren werkt daar sinds 2021 aan en organiseerde meer dan zestig bijeenkomsten. De beweging verzet zich tegen een sterke nadruk op cijfers en concrete doelstellingen, omdat die volgens haar geen recht doen aan de veelzijdigheid van politiewerk en leren en verbeteren zouden belemmeren.

In plaats daarvan pleit Rijker Verantwoorden voor gesprekken met collega’s en partners, zogenoemde ‘verantwoordingsbeelden’ met foto’s en enkele cijfers, en andere vormen zoals glossy’s, gedichten en fotoboeken. Critici vinden zulke middelen te anekdotisch om vast te stellen wat politieoptreden voor de samenleving oplevert. Ruben Boomsma van de Nederlandse Society of Evidence-based Policing noemt het geen adequate verantwoording voor een budget van 10 miljard euro. Een hoge politiebron vreest dat de aanpak vooral dient om tegenvallende resultaten buiten beeld te houden.

Als voorbeeld wordt de vreemdelingenpolitie in Limburg genoemd. Ongeveer de helft van haar zaken wordt door het Openbaar Ministerie geseponeerd; in de eerste drie maanden van 2022 werd slechts één verdachte naar het OM gestuurd. Volgens de politie laten zulke cijfers niet alles zien, omdat medewerkers soms wel betekenisvol kunnen zijn voor slachtoffers. Deskundigen erkennen dat context belangrijk is, maar waarschuwen ervoor cijfers niet volledig los te laten. De Algemene Rekenkamer benadrukt dat een kwalitatieve aanpak de wettelijk vereiste financiële en cijfermatige verantwoording niet kan vervangen, tenzij de wet wordt gewijzigd.

De korpsleiding stelt dat Rijker Verantwoorden geen officieel alternatief is, maar een aanvulling en ontwikkeling binnen de organisatie. Tegelijk blijft onduidelijk op welke beleidsdoelen de aanvulling betrekking heeft, omdat juist die doelen al jaren ontbreken. Volgens de auteurs leidt de angst dat meetbare doelen andere politietaken overschaduwen er uiteindelijk toe dat helemaal geen concrete doelen worden gesteld.