Hoe wordt heel Nederland muskusratvrij? „Rat is enorm slim"
In dit artikel:
Teamleider André van Diermen van de waterschappen Vallei en Veluwe en Rijn en IJssel meldt dat zijn werkgebied muskusratvrij is; landelijk is er een ambitie om alle 21 waterschappen vrij te krijgen van de soort. Muskusratten vormen een groot probleem omdat ze sterke graafmachines zijn: ze verplaatsen veel grond, ondermijnen dijken, oevers en watergangen en vergroten daardoor het risico op overstromingen. Dat is de reden dat waterschappen de knagers actief bestrijden.
Het dier komt oorspronkelijk uit Noord‑Amerika en werd begin twintigste eeuw in Europa uitgezet voor de pelsjacht. Vanaf de jaren veertig vestigde het zich ook in Nederland; in 1951 startte de overheid grootschalige jacht. Een ooit uitgekeerde premie voor gevangen dieren leidde tot ongewenst fokken en is inmiddels afgeschaft. Nu gebeurt het doden door professionals en volgens Van Diermen draagt het wegnemen van waarde en professionele bestrijding bij aan een daling van de populatie.
Vorig jaar werden 84.438 muskusratten gevangen — 18.500 meer dan in 2024 — met name door stijgende vangsten in Zuid‑ en Noord‑Holland. Nederland telt 21 waterschappen, acht bestrijdingsorganisaties en ongeveer 450 vangers. Succes hangt sterk af van lokale kennis en samenwerkingsrelaties met grondeigenaren: het duurt circa drie jaar voordat een vanger een gebied goed kent. In West‑Nederland liepen vangsten terug toen vangers steeds van gebied wisselden, maar recent verbeterde organisatie en stabielere inzet leiden daar tot een sterke toename van vangsten.
Tegelijkertijd blijft het lastig: muskusratten zwemmen via rivieren en beken vanuit Duitsland het land binnen, en de soort is intelligent en kan bij lagere aantallen juist meer jongen krijgen. Dat maakt uitroeiing lastig en benadrukt de noodzaak van grensoverschrijdende samenwerking en scherp, specialistisch werk van vangers. Van Diermen waarschuwt dat het halen van de gestelde deadline (in de tekst zowel 2024 als later 2034 genoemd) twijfelachtig is zolang immigratie en de biologische veerkracht van de soort niet worden aangepakt.