Hoe verder na Orbán? 'Medestanders op sleutelposities zullen tegenwerken'

In dit artikel:

Afgelopen weekend verloor Viktor Orbáns Fidesz de macht in Hongarije; winnaar Péter Magyar wordt in mei premier. Magyar belooft grootschalige corruptie aan te pakken, de banden met Brussel te herstellen en de ongeveer 18 miljard euro aan Europese gelden vrij te krijgen die door de Commissie waren bevroren wegens zorgen over de Hongaarse rechtsstaat. De Europese Commissie en meerdere Europese politici — onder wie commissievoorzitter Ursula von der Leyen en Europarlementariër Tineke Strik — reageerden verheugd en zien de uitslag als versterking van de EU en als een signaal tegen autoritaire koersbewegingen in Europa.

Fidesz bouwde in zestien jaar een sterke invloed op in de staat, economie en media van Hongarije; die verstrengeling ging gepaard met grootschalige corruptie en misbruik van EU-subsidies en een meer pro-Kremlin buitenlands beleid. Dat maakt de ontmanteling van Orbáns invloed een lastige klus: veel sleutelposities blijven voorlopig bezet door mensen die Orbán steunen, en ook de president en delen van de rechterlijke macht kunnen hervormingen blokkeren. Politicoloog Tom van der Meer waarschuwt dat Magyar snel en zorgvuldig personeel moet vervangen zonder daarbij de rechtsstaat te ondermijnen; hij wijst op gelijkaardige obstructie in Polen.

Voormalig Europarlementariër Jan Marinus Wiersma is optimistischer: met een tweederdemeerderheid in het parlement heeft Magyar volgens hem betere mogelijkheden om loyale Fidesz-functionarissen te ontslaan en buitenlandse bondgenoten van Orbán zullen zich minder snel associëren met zijn politiek. Daarnaast zal de nederlaag van Orbán een klap zijn voor internationale extreemrechtse bewegingen die hem als voorbeeld en financier beschouwden. Kortom: hoop en mogelijkheden voor herstel van democratische instituties, maar ook flinke praktische en juridische obstakels liggen in het verschiet.