Hoe uitzonderlijk is deze explosie? 'Wat er in die kelderbox gebeurt, gebeurt heel vaak. Maar het gaat bijna altijd goed'

In dit artikel:

In Amsterdam-Osdorp veroorzaakte een zware ontploffing onder sportschool Onna 365 in de flat Remijden zeven gewonden en hield bewoners bijna twee dagen uit hun huizen. Hoewel een dergelijke grote explosie gelukkig zeldzaam is in Nederland, laten experts zien dat het fenomeen achter de deur van die kelderbox geen uitzondering vormt: er bestaan veel loodsjes, opslagboxen en bergingen waar explosieven of drugslabs worden gemaakt of bewaard.

Voormalig rechercheur John Pel benadrukt dat dit vaak amateurs zijn die ‘knutselen’ met explosieve stoffen; bij het werken met vuurwerkmateriaal zoals cobra’s en flitspoeder is elke vonk levensgevaarlijk. Hij verwijst ook naar een dodelijk ongeluk in Utrecht (2020) tijdens het testen van explosieven en schat dat er jaarlijks honderden soortgelijke aanslagen of plofkraken plaatsvinden. Criminoloog Jasper van der Kemp zegt dat er veel incidenten zijn, maar weinig zicht op omvang en locaties, zodat politie-inzet moeilijk te richten is.

De methode en het doel van deze criminaliteit zijn veranderd: fysieke pinautomaten verdwijnen en bankbiljetten worden steeds vaker met verf of lijm onbruikbaar gemaakt, waardoor daders zich richten op afstortmachines en ondernemers. Socioloog Marie Lindegaard licht toe dat plofkraken deels het gevolg zijn van rekrutering van kwetsbare jongeren: weinig geld, beperkte toekomstperspectieven en de verleiding van status en snelle winst via sociale media maken hen vatbaar voor criminele netwerken.

Wat kunnen buurtbewoners doen? Signalen melden is cruciaal, al is dat geen waterdichte oplossing. Omdat xtc‑labs soms duidelijke geuren afgeven maar niet altijd — in het Remijden‑geval was geen geur aanwezig — is waakzaamheid op bijzond gedrag belangrijker dan alleen op geur te letten. Meldingen helpen de politie doelgericht zoeken, maar die kan niet elk vermoeden nazoeken; daarom worden ook gemeente of woningcorporaties als meldpunt genoemd. Voor wie bang is voor represailles is anoniem melden via Meld Misdaad Anoniem een optie.

Op de langere termijn pleiten experts voor versterking van sociale controle en gemeenschapsbanden in flatcomplexen: buren die elkaar kennen en steunen signaleren eerder afwijkend gedrag en bieden preventieve weerbaarheid. Daarnaast adviseren ze een brede aanpak gericht op educatie van jongeren, vroegtijdige signalering en het ontmantelen van rekruteringslijnen — eenvoudiger gezegd dan gedaan, maar volgens hen noodzakelijk om dit type criminaliteit aan te pakken.