Hoe Tony Blair probeert Trumps 'groteske' plan voor Gaza te slijten aan Europa

In dit artikel:

Tony Blair speelt een steeds zichtbaardere rol in Donald Trumps plan voor Gaza: als lid van Trumps recently gevormde Board of Peace (BoP) zet hij zijn netwerk en zijn denktank, het Tony Blair Institute for Global Change (TBI), in om Europese steun voor dat Amerikaanse initiatief te winnen. Follow the Money baseert die conclusie op interne documenten en gesprekken met bronnen binnen en rond het TBI.

Wat er gebeurt
- Trump benoemde Blair vorig jaar in de BoP, een door de VS geleide raad die toezicht zou moeten houden op de wederopbouw van Gaza. Blair heeft zich publiekelijk achter het plan geschaard en verdedigt het actief bij Europese beleidsmakers.
- Lobbyisten van het TBI probeerden EU-instellingen te overtuigen om de Vredesraad te steunen of samen te werken. Blair bezocht in maart vorig jaar topfiguren in Brussel en had gesprekken op conferenties zoals München en Davos om Europese betrokkenheid aan te moedigen.
- EU-lidstaten en diplomaten reageren sceptisch tot afwijzend: men vreest gebrek aan transparantie, onvoldoende Palestijnse participatie, en een bestuursmodel dat te veel ruimte laat voor Trumps persoonlijke invloed (hij is voorzitter zonder termijnbinding).

Financiering en belangenverstrengeling
- Het TBI kreeg grote giften van de Larry Ellison Foundation: ongeveer 130 miljoen dollar in 2021–2023 en later nog eens 218 miljoen toegezegd. Ellison, Oracle-medestichter en bondgenoot van Trump en Netanyahu, heeft nauwe banden met zowel de VS-regering als Israël.
- Onderzoekers en ex-medewerkers signaleren dat TBI-projecten soms commercieel voordeel voor Oracle zouden bevoordelen en dat er intern ongemak was over mogelijke belangenconflicten. Het instituut ontkent lobbyactiviteiten richting de EU.

Controverses en achtergrond
- Blair draagt nog altijd de erfenis van zijn Irakbeslissing en heeft eerder kritiek gekregen voor adviseurschap aan autoritaire regimes. Het TBI werkte volgens bronnen met tal van regeringen in de Golf en Israël en heeft die activiteiten intern vaak als een ‘black box’ behandeld.
- Critici in Europa, waaronder beleidsanalisten en Europarlementariërs, vinden dat de BoP de tweestatenoplossing negeert en de multilaterale diplomatie ondermijnt. Diverse EU-landen weigerden lid te worden; de raad heeft bovendien grote beloften voor financiering nog niet ontvangen en meldde op 15 mei aan de VN-Veiligheidsraad dat ze daardoor niet goed kan functioneren.

Praktische belemmeringen
- Naast politieke twijfel staat de BoP voor een concreet veiligheidsprobleem: wederopbouw in Gaza is onuitvoerbaar zolang gewapende groepen aanwezig zijn en de veiligheidssituatie onstabiel blijft. Dit onderstreept het argument van velen dat Europese afstand tot de BoP terecht is en dat Blairs lobbypogingen vermoedelijk weinig zullen opleveren.

Kortom: Blair fungeert als brugfiguur tussen Trumps Vredesraad en Europese beleidsmakers, maar zijn betrokkenheid roept in Brussel twijfels op over legitimiteit, financiering en belangenverstrengeling — en de BoP zelf kampt met geldgebrek en ongunstige realiteit ter plaatse.