Hoe telefoontje van Finland en Noorwegen met Poetin verdeeldheid in Europa (andermaal) blootlegt

In dit artikel:

De Finse president Alexander Stubb en de Noorse premier Jonas Gahr Støre hebben telefonisch met de Russische president Vladimir Poetin gesproken ter voorbereiding op gesprekken die begin november in Abu Dhabi plaatsvinden. Het contact, afgestemd met Oekraïne en bondgenoten, is uitzonderlijk: sinds een gesprek tussen Poetin en de Franse president Emmanuel Macron in juli vorig jaar hadden Europese leiders hem niet rechtstreeks gesproken.

Volgens Ruslandkenner Jan Balliauw is het logisch dat Finland en Noorwegen het initiatief namen. Beide landen grenzen aan Rusland en ervaren de militaire dreiging aan de oostflank van de NAVO sterker dan veel andere Europese landen. Door de spanningen rond Oekraïne, de Zwarte Zee en de grensregio’s willen ze een communicatiekanaal met Moskou openhouden en escalatie voorkomen. Stubb en Støre benadrukten wel dat ze namens hun eigen landen spraken, niet namens Europa.

Het telefoongesprek legt tegelijk de verdeeldheid binnen Europa bloot. De Deense premier Mette Frederiksen reageerde sceptisch en zei dat er geen aanwijzingen zijn dat Rusland vrede wil en dat het initiatief niet met heel Europa was afgestemd. Volgens Støre waren bondgenoten vooraf wel geïnformeerd. Europa heeft bovendien nog niet bepaald wie bij eventuele onderhandelingen namens de EU aan tafel komt, welk gezamenlijk standpunt wordt ingenomen en welk mandaat onderhandelaars krijgen.

Balliauw en Europa-expert Rob Heirbaut waarschuwen dat deze onduidelijkheid Poetin in de kaart speelt. Hij kan zich presenteren als bereid tot overleg, terwijl hij volgens Balliauw geen wezenlijke concessies doet en vasthoudt aan eisen die neerkomen op Oekraïense capitulatie. De gesprekken kunnen daardoor vooral dienen als Russische diplomatieke beeldvorming, zonder dat er inhoudelijk veel verandert.