Hoe „stuitende vergelijkingen" de SGP na 9/11 troffen

In dit artikel:

De aanslagen van 11 september 2001 leidden in Nederland niet alleen tot kritiek op de radicale islam, maar ook op orthodox-christelijke groepen zoals de SGP. Partijmedewerkers Jan Schippers en Diederik van Dijk vertellen dat de SGP in media en politiek werd weggezet als de „Taliban van het Westen” of „poldertaliban”. De vergelijking was gebaseerd op het theocratische gedachtegoed van de partij en haar toenmalige uitsluiting van vrouwen als lid. Ook het bijzonder onderwijs kwam in de nasleep van 9/11 onder extra aandacht te staan.

Volgens de SGP’ers kwam de kritiek voort uit een veranderend politiek klimaat. Na jaren waarin religie naar de achtergrond was gedrongen, stond godsdienst door de aanslagen weer centraal. De partij zag zich daardoor gedwongen duidelijker uit te leggen wat zij geloofde en hoe haar standpunten zich verhielden tot de democratische rechtsstaat, grondrechten en godsdienstvrijheid. De SGP zocht sindsdien actiever de media op en benadrukte dat zij de democratische rechtsorde volledig accepteert, ook al houdt zij vast aan de Bijbelse norm voor het overheidshandelen.

De ontstane discussie droeg bij aan interne veranderingen. In 2006 stelde de partij het vrouwenlidmaatschap open en startte zij een bezinning op de verhouding tussen theocratie en democratie. In 2008 besloot de SGP de term „theocratie” liever niet meer te gebruiken, omdat die volgens de partij te veel misverstanden opriep en ten onrechte als alternatief voor democratie werd gezien. De inhoudelijke overtuiging dat het hoogste gezag bij God ligt, bleef echter bestaan.

De SGP beschouwde deze koerswijzigingen niet als een capitulatie voor critici, maar als een verduidelijking van haar eigen positie. Volgens Van Dijk liet 9/11 bovendien zien dat overheden religies niet zonder onderscheid gelijk kunnen stellen. Zowel hij als Schippers vindt dat de partij ook zonder de aanslagen haar opvattingen over theocratie, artikel 36 en de rol van de overheid beter had moeten uitleggen.