Hoe speciaal is Tata's staal? 'Best uniek', maar 'uiteindelijk vervangbaar'

In dit artikel:

Vanavond debatteert de Tweede Kamer over het voorstel van het kabinet om 2 miljard euro beschikbaar te stellen voor de verduurzaming van Tata Steel in IJmuiden. Het plan is om de huidige kolen gestookte processen eerst op gas te zetten en uiteindelijk over te schakelen op groene waterstof, waardoor de CO2-uitstoot van de fabriek flink moet dalen.

Economische experts verschillen van mening over hoe onmisbaar Tata is. ING-econoom Edse Dantuma en ABN Amro’s Casper Burgering wijzen erop dat Tata in IJmuiden gespecialiseerd staal maakt, vooral voor de autoindustrie, dat vanwege unieke eigenschappen niet snel of makkelijk elders te reproduceren is; Amerikaanse afnemers zijn bijvoorbeeld sterk verbonden aan Tata. Tegelijk benadrukt Rabobank-expert Kees de Schipper dat Europa meerdere staalproducenten kent en dat vervanging op langere termijn wel mogelijk is, omdat specialistische productie niet per definitie onoverkomelijk exclusief is.

Er is ook stevige kritiek: een groep economen riep onlangs op het geld niet te geven en het liever te investeren in sectoren met hogere maatschappelijke baten. Zij waarschuwen dat de kosten voor duurzame staalproductie in Nederland structureel hoger kunnen liggen dan in landen als Spanje of Zweden, waardoor herhaalde staatssteun nodig zou zijn.

Tegenstanders van die kritiek, zoals energiebeleidspecialist Pieter Boot, vinden het waardevol dat Tata überhaupt wil verduurzamen in Nederland en verwachten een substantiële CO2-winst per geïnvesteerde euro. Kees de Schipper vat het dilemma samen: er zijn rationele argumenten aan beide kanten, en de uiteindelijke keuze blijft een politieke afweging met risico’s voor de overheid.