Hoe schadelijk zijn bier, wijn en sterke drank? Alcohol laat geen orgaan ongemoeid: dit gebeurt er in het lichaam als je alcohol drinkt

In dit artikel:

Komende week publiceert de Gezondheidsraad een nieuw advies over alcoholgebruik in Nederland. Een artikel van de wetenschapsredacteur van de Volkskrant benadrukt dat ieder glas een keten van reacties in het lichaam start — van mond en huid tot maag, lever en hersenen — met zowel directe als lange-termijngevolgen.

Wat er gebeurt (kort overzicht)
- Mond en slokdarm: alcohol en de daar aanwezige bacteriën kunnen acetaldehyde vormen, een toxische stof die bijdraagt aan een verhoogd risico op mond‑ en slokdarmkanker.
- Maag en darmen: alcohol wordt snel opgenomen in de bloedbaan via het maagdarmkanaal.
- Lever: de belangrijkste plek van afbraak; enzymen zetten ethanol om in acetaldehyde en later in onschadelijkere stoffen, maar acetaldehyde zelf is schadelijk en kankerverwekkend. Overbelasting leidt op den duur tot leverziekten.
- Bloed en organen: alcohol circuleert en beïnvloedt bijna elk orgaan. Het onderdrukt het immuunsysteem en verstoort hormonen en stofwisseling.
- Hersenen: alcohol remt excitatoire signalen en versterkt remmende signalen (o.a. via GABA), wat leidt tot verminderde coördinatie, beoordelingsvermogen en geheugen; het activeert ook beloningsroutes (dopamine), wat bij frequent gebruik verslaving kan bevorderen.
- Huid en doorbloeding: alcohol veroorzaakt vaatverwijding waardoor roodheid en warmte kunnen optreden; het heeft ook een vochtafdrijvend effect waardoor uitdroging kan optreden.

Gezondheidsrisico’s en waarom een nieuw advies
- Zelfs relatief lage consumptie wordt in verband gebracht met een hoger risico op bepaalde vormen van kanker en andere aandoeningen. Langdurig of zwaar drinken vergroot de kans op leverziekten, hart‑ en vaatproblemen, cognitieve achteruitgang en verslaving.
- De nieuwe richtlijn van de Gezondheidsraad komt naar verwachting voort uit steeds sterker bewijs dat schade optreedt bij lagere hoeveelheden dan eerder werd gedacht; daarom worden aanbevelingen mogelijk aangescherpt, en er zal extra aandacht zijn voor risicogroepen zoals zwangeren en jongeren.

Kortom: alcohol raakt vrijwel elk deel van het lichaam meteen na consumptie en kan op korte en lange termijn schadelijke effecten hebben. Het naderende advies van de Gezondheidsraad zal Nederlanders bijwerken over die risico’s en over hoeveel (of hoe weinig) drinken nog verantwoord wordt geacht.