Hoe schadelijk is een zonnebankje pakken? 'Veel mensen denken dat je moet voorbruinen'

In dit artikel:

Nu de zon schaars is stappen veel Nederlanders onder de zonnebank, maar dat is gevaarlijker dan vaak gedacht. Dermatoloog Elsemieke Plasmeijer van het Antoni van Leeuwenhoek waarschuwt dat gebruik van zonnebanken het risico op melanomen aanzienlijk verhoogt: studies laten zien dat gebruikers ongeveer drie keer meer kans hebben op deze agressieve huidkanker — en dat dit al na één sessie kan bijdragen — terwijl blootstelling vóór je 35e het gevaar tot wel achtmaal kan vergroten. UV-straling beschadigt DNA van huidcellen direct en indirect, wat ongecontroleerde celgroei kan uitlokken; datzelfde schadelijke UV wordt doelbewust ingezet in zonnebanken om de huid te laten kleuren.

Technisch gezien bevat zonlicht ongeveer 95% UVA en 5% UVB; zonnebanken leveren ongeveer evenveel UVB maar 10–15% meer UVA, waardoor de totale UV-dosis vaak hoger is. Bovendien gebeurt bruiningsapparaatgebruik meestal naakt, waardoor grote huidvlakken onbeschermd worden blootgesteld. Bruin worden is geen bewijs van veiligheid: pigmentvorming is een teken van schade en beschermt weinig — vergelijkbaar met een zonnebrandcrème met factor 4.

Gedragspsycholoog Sabine Jansen legt uit waarom mensen ondanks deze kennis doorgaan: maatschappelijke schoonheidsidealen, het directe plezier en warmte van de zonnebank en rationele excuses (zoals het idee dat niet iedereen ziek wordt) spelen een rol. Culturele normen verschillen; in Nederland is een gebruinde huid gewild, waar dat elders, zoals in China, niet zo is.

Beleid heeft stappen gezet: in Nederland is zonnebankgebruik onder 18 verboden, en dermatologen pleiten al langer voor strengere maatregelen; Australië koos voor een totaalverbod. Plasmeijer vindt een verbod in Nederland verdedigbaar, mede omdat controle op leeftijd en medische voorgeschiedenis in de praktijk onvoldoende is.