Hoe Rusland met manipulatie en desinformatie de verkiezingen in Armenië probeert te sturen
In dit artikel:
In Armenië spelen de parlementsverkiezingen zich af onder een wijdverbreide campagne van manipulatie en desinformatie die grotendeels vanuit pro-Russische netwerken wordt aangestuurd. Het doel is het publieke debat te ontregelen en de pro-Europese koers van premier Nikol Pasjinian te ondermijnen. Pasjinian, die in 2018 aan de macht kwam na een populaire opstand, staat nog steeds bovenaan in de peilingen, maar zijn populariteit is gedaald en veel kiezers zijn nog onbeslist — een kwetsbare situatie die tegenstanders willen uitbuiten.
De valse berichten richten zich vooral op Pasjinian en zijn banden met het Westen: er circuleren gefabriceerde video’s en beweringen over een vermeende ziekte, heimelijke behandeling in het buitenland en zelfs een vals familieverleden met vermeende nazi-connecties. Armeense factcheckers, onder meer van CivilNet onder leiding van Ani Grigoryan, signaleren dat nepnieuws vaak begint op Russische Telegramkanalen, vervolgens door grotere Russische media wordt overgenomen en zo in het Armeense publieke debat belandt. Daarbij worden soms zelfs de huisstijl en merknamen van echte nieuwsorganisaties misbruikt.
De desinformatie is georganiseerd en systematisch. Het ‘Matryoshka’-netwerk verspreidt gecoördineerd berichten via X en andere kanalen; soms proberen die netwerken valse claims juist via schijnbare factcheck-verzoeken extra zichtbaarheid te geven. Analyses van projecten zoals Bot Blocker identificeerden honderden misleidende video’s; onderzoeksplatform Correctiv koppelde een andere operatie, Storm-1516, aan de Russische militaire inlichtingendienst GRU. De tactieken zijn herkenbaar omdat ze ook in andere landen (Moldavië, Hongarije, Roemenië) zijn ingezet.
Niet alleen buitenlandse spelers zijn actief: ook binnenlandse politieke actoren en zelfs mensen dicht bij de regering blijken nepaccounts te gebruiken om misleiding te verspreiden. Daarnaast zet Moskou mogelijk op praktische beïnvloeding: bronnen vertelden Reuters dat er plannen zijn om tot 100.000 etnische Armeniërs uit Rusland naar Armenië te mobiliseren als kiezers.
Voor de EU en het Westen is de uitkomst belangrijk omdat Armenië een van de weinige westers-georiënteerde landen in de Kaukasus is. Rusland heeft er belang bij Armenië binnen zijn invloedssfeer te houden, en gebruikt daarom een mix van online manipulatie, media-operaties en mogelijk diaspora-mobilisatie om de verkiezingen te beïnvloeden. Hoe doorslaggevend deze inspanningen zullen blijken, wordt pas duidelijk na de uitslag.