Hoe rechts-extremist zijn missie normaal wil maken: „Als je scheldt, wijzen witte mensen je boodschap af"

In dit artikel:

De AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) waarschuwen in het rapport ‘Achter de façade’ voor de heimelijke normalisering van rechts-extremistisch gedachtegoed in Nederland. Centraal daarin staan ideeën over witte superioriteit, haat tegen migranten en moslims en vijandigheid tegenover Joden, linkse tegenstanders, vrouwen en lhbtiq+-personen. Volgens de diensten willen extremisten uiteindelijk de democratische rechtsorde afbreken en een witte etnostaat vestigen.

De beweging bestaat uit kleine groepen, waaronder White Lives Matter, de Geuzenbond, de Groot-Nederlandse Studentenvereniging, Active Club Dietsland, Wolvenrad en Voorpost. Sommige organisaties zijn uitgesproken nazistisch en antisemitisch. Hoewel de meeste aanhangers niet gewelddadig zijn, proberen zij volgens de veiligheidsdiensten via stickers, onlinevideo’s en deelname aan demonstraties hun invloed geleidelijk uit te breiden. De rellen bij een demonstratie tegen het vreemdelingenbeleid op 20 september 2025 op het Haagse Malieveld gelden als de zwaarste en gewelddadigste rechts-extremistische manifestatie in Nederland in lange tijd.

De diensten spreken van ‘façadepolitiek’: extremisten verbergen hun radicale denkbeelden en vermijden zichtbare symbolen, zodat zij acceptabeler lijken voor een breder publiek. In een handboek van White Lives Matter worden leden opgeroepen zich onopvallend te kleden en anderen stap voor stap voor pro-witte ideeën te winnen.

Ook taalgebruik speelt een belangrijke rol. Het woord ‘remigratie’ wordt volgens de AIVD en NCTV gebruikt als verhullende term voor gedwongen uitzetting op basis van huidskleur of geloof. In de praktijk kan dit volgens het rapport uitmonden in massadeportatie. Extremisten spreken bovendien liever over ‘cultuur’ en ‘identiteit’ dan over het ‘witte ras’ en benutten maatschappelijke zorgen over oorlog, migratie, islamisering en christelijke feestdagen om racistische en xenofobe boodschappen aantrekkelijker te maken.

Tot slot proberen rechts-extremisten invloed te krijgen bij uiterst rechtse partijen. De diensten noemen Forum voor Democratie niet rechtstreeks, maar verwijzen onder meer naar FVD-leider Lidewij de Vos, die sprak op een congres in Portugal waar rechts-extremistische groepen het begrip ‘remigratie’ wilden verspreiden.