Hoe pro-Europa is Orbáns uitdager echt?

In dit artikel:

De komende verkiezingen in Hongarije zetten mogelijk een streep door het decenniumlange bewind van Viktor Orbán. Centraal in die uitdaging staat Péter Magyar (1981): lang weggewerkt uit de machtskringen, maar sinds een reeks onthullingen en een effectieve mediacampagne uitgegroeid tot de belangrijkste opposant en kopman van de conservatieve partij Tisza. Als hij in april aan de macht komt, verwachten sommigen in Brussel dat de verstoorde relatie tussen Hongarije en de EU kan verbeteren — maar het beeld is complex en vol vraagtekens.

Achtergrond en comeback
Magyar maakte zijn carrière vooral in Brussel, waar hij als diplomaat en stafchef werkte en nauw samenwerkte met figures uit de Hongaarse en Europese politicietkringen. Zijn politieke opmars was lange tijd gekoppeld aan zijn toenmalige huwelijk met Judit Varga, die minister van Justitie werd. Die relatie verslechterde en het paar scheidde in maart 2023. Daarna raakte Magyar politiek geïsoleerd, verloor invloedrijke banen en kwam in conflict met voormalige bondgenoten.

Het keerpunt kwam begin 2024: een publicatie van nieuwszender 444 onthulde dat president Katalin Novák gratie had verleend aan iemand betrokken bij het verdoezelen van kinderporno-zaken — een besluit dat ook ondertekend bleek door Varga. Magyar bracht daarop geheime geluidsopnames naar buiten die Varga in compromitterende bewoordingen lieten horen over inmenging in rechtszaken. Die onthullingen leidden tot het vertrek van Novák en Varga en lanceerden Magyars nationale profiel. Hij stapte in Tisza, werd in juli 2024 partijleider en scoorde verrassend goed bij de Europese verkiezingen in juni: bijna 30 procent en zeven zetels, een historische nederlaag voor Fidesz op dat niveau.

Houding tegenover EU en rechtsstaat
Magyar profileert zich dubbelzinnig richting Brussel. Officieel belooft hij terugkeer naar nauwere banden met de EU en NAVO en pleit zijn partijprogramma voor bestrijding van corruptie en het vrijgeven van vastgehouden EU-gelden. Die toezeggingen wekken hoop dat Hongarije minder vaak het EU-veto zal inzetten en constructiever zal samenwerken.

Toch wijzen stemgedrag en uitspraken in het Europees Parlement op grote terughoudendheid. Analyses van Direkt36/Follow the Money tonen dat Tisza-MEPs vaak afwezig waren of zich onthielden bij stemmingen over de rechtsstaat, mensenrechten en Oekraïne. Bij meer dan veertig stemmingen hield de delegatie zich in, en bij twintig-plus stemmingen waren ze gewoon niet aanwezig — ook bij teksten die direct Hongarije betroffen. Magyar zelf was bij veel van deze beslissingen afwezig. Bovendien heeft hij eerder scherp kritiek geuit op het Europees Parlement en op rapporten zoals dat van Sargentini, en hij sprak zich in 2024 negatief uit over het toekennen van kandidaatstatus aan Oekraïne.

Oorlogscontext en Oekraïne
De houding ten opzichte van Oekraïne is een van de pijnpunten tussen Budapest en Brussel tijdens Orbáns bewind, en bij Tisza lijken er geen duidelijke breuken met dat verleden. Tisza-MEPs onthielden zich of waren afwezig bij belangrijke stemmingen over leningen en steunpakketten voor Oekraïne; bij stemmingen over Rusland in bredere zin waren ze eveneens vaak niet in beeld. Dat wekt twijfel of een regering onder Magyar het Hongaarse blokkeren van Europese besluiten meteen zal opgeven.

Praktische obstakels en geloofwaardigheid
Brussel houdt inmiddels miljarden aan steun tegen Hongarije vanwege problemen met de rechtsstaat. Tisza wil die EU-gelden terughalen, maar Brussel heeft Hongarije tot augustus de tijd gegeven om structurele hervormingen door te voeren om toegang te krijgen tot zo’n 10 miljard euro — iets wat volgens critici onrealistisch is binnen die termijn, zeker gezien de door Orbán aangebrachte institutionele veranderingen van het afgelopen decennium. Ook bevat het partijprogramma weinig concrete stappen om corruptie effectief te bestrijden, wat EU-vertegenwoordigers en waarnemers terughoudend maakt ten aanzien van snelle normalisatie.

Persoonlijke controverse
De onthullingen die Magyars nationale carrière herstartten, brachten ook persoonlijke aantijgingen met zich mee. Varga beschuldigde hem publiek van chantage met de opname en sprak van decennia van huiselijk geweld; Magyar ontkent dergelijke beschuldigingen en gaf geen commentaar aan FTM. Deze zaak blijft een politieke en morele lading hebben in de campagne.

Conclusie
Péter Magyar is uitgegroeid van gepasseerde insider tot serieuze kanshebber om Orbán van de troon te stoten. Zijn retoriek en partijprogramma wekken verwachtingen in Brussel dat Hongarije weer een meer samenwerkend EU-lid kan worden. Tegelijkertijd tonen zijn eerdere optredens in Brussel, het stemgedrag van zijn fractie en het ontbreken van gedetailleerde hervormingsplannen dat een snelle en fundamentele wijziging van de relatie met de EU niet gegarandeerd is. Magyar zou wel eens een breuk met Orbáns stijl kunnen inluiden, maar of dat leidt tot snelle, zichtbare verbetering in rechtsstaatkwesties en in vastgezette EU-fondsen, blijft onzeker.