Hoe open homoseksueel zijn steeds moeilijker is in Afrika: 'We moeten onderduiken'
In dit artikel:
Lamine spreekt anoniem omdat zijn veiligheid in gevaar is; hij woont niet vrijelijk in het Afrikaanse land van herkomst en kan niet zeggen waar hij precies verblijft. In gesprekken moet hij voortdurend op zijn woorden letten omdat telefoons vaak worden afgeluisterd en politie mee kan luisteren. Volgens hem is de dreiging breed: "Op dit moment is niemand veilig", en hij voegt toe dat hij zich nog nooit zo alleen heeft gevoeld als nu.
Gisteren stemde het Senegalese parlement met grote meerderheid een wet die de maximale gevangenisstraf voor homoseksuele relaties verhoogt van één‑vijf jaar naar vijf‑tien jaar (het artikel noemt vijf tot tien). De wijziging treft niet alleen homoseksuele mensen, zegt Lamine, maar ook hun bondgenoten: het strafrechtelijke en sociale mechanisme rond de queer‑gemeenschap wordt doelbewust aangescherpt.
De stap in Senegal past in een bredere verharding op het Afrikaanse continent. Amnesty International rapporteerde in 2024 dat 31 Afrikaanse landen homoseksualiteit strafbaar stellen en dat in verschillende landen de straffen de afgelopen jaren zijn verzwaard. Een recent voorbeeld is Oeganda, dat in 2023 een anti‑homowet aannam; dat leidde tot arrestaties, doorverwijzingen van doodstrafzaken naar het OM, deportaties en honderden gevallen van bedreiging en geweld, volgens lokale mensenrechtenorganisaties.
Analisten leggen de oorzaak deels bij religieuze conservatisering: zowel christelijke als islamitische invloeden spelen een rol. Daarnaast wijzen onderzoekers — onder meer in een openDemocracy‑analyse — op sterke financiële en ideologische steun vanuit conservatieve groepen in de Verenigde Staten, die campagne voeren voor striktere wetten en anti‑lhbtiq+-retoriek in Afrika promoten.
Er is wel tegenstand. Sommige publieke coming‑outs, zoals die van Brenda Biya (de dochter van de Kameroense president) in 2024, gaven weerklank, maar effectieve organisatie wordt bemoeilijkt door repressie. Lamine zegt dat leiders in Senegal werden bestookt en dat velen zijn gevlucht, waardoor communicatie en verzet vrijwel onmogelijk zijn. Zelf overweegt hij te vertrekken, maar voelt hij ook de plicht te blijven en op termijn tegen schadelijke stereotypering te protesteren — verhalen die queer mensen associëren met pedofilie of hiv.
Ook buiten Afrika staat lhbtiq+-acceptatie onder druk; beleidsmakers en mensenrechtenorganisaties volgen de ontwikkelingen met zorg.