Hoe onverklaarbare buikklachten arts en patiënt verdelen in de spreekkamer
In dit artikel:
Sociale media maken het voor jongeren met een chronische aandoening makkelijker om lotgenoten te vinden, maar artsen zien ook een keerzijde: een kleine groep gebruikt platforms als TikTok en Instagram om (zelf)diagnoses te vormen en behandelingen na te jagen. Daarmee kunnen patiënten onjuiste medische identiteiten aannemen en soms zelfs overgaan tot riskante ingrepen in het buitenland, blijkt uit onderzoek van NOS Stories en Nieuwsuur en uit observaties van medisch onderzoekers.
Jongeren zoals de 17‑jarige Rhode merken dat zichtbare behandelingen (ondervoeding, sondes) doorwerken in het lotgenotencontact en soms leiden tot een onbewuste competitiedruk. Arts-onderzoeker Chamara Basnayake noemt sociale media een “verspreidingsmechanisme” voor ziektes: bepaalde diagnoses worden online populair, waardoor meer mensen zichzelf ermee identificeren. De Amerikaans‑Italiaanse arts Carlo Di Lorenzo signaleert dat het verliezen van een zelfgestelde diagnose voor jonge patiënten als verlies van identiteit wordt ervaren — “hoe ga ik dit mijn volgers vertellen?!” — wat de spanning tussen patiënten en behandelaren vergroot.
Nederlandse specialisten, onder wie maag‑darm‑leverartsen, krijgen vaker patiënten met zelfdiagnoses zoals gastroparese — een zeldzame aandoening waarvan het volgens artsen onwaarschijnlijk is dat de incidentie recent plotseling is toegenomen. Artsen benadrukken dat klachten vaak gelijk lijken, maar niet altijd dezelfde oorzaak hebben; veel mensen hebben eerder een gevoelige maag en er is een belangrijke wisselwerking tussen brein en maagdarmstelsel. Dat leidt tot onvrede: patiënten voelen zich soms afgedaan met termen als “tussen de oren”, terwijl artsen zeggen dat die term vooral hun eigen onzekerheid over de oorzaak weerspiegelt.
De druk op artsen kan flink oplopen; sommige patiënten dreigen met rechtszaken of vragen ingrijpende behandelingen zoals parenterale voeding, waarvan rechters in een recent geval de afwijzing door artsen steunden. Medici roepen op tot een bredere diagnostische blik, betere communicatie en meer digitale gezondheidsvaardigheid, zodat online informatie niet leidt tot schadelijke medische keuzes.