Hoe Netflix en corona het eeuwenoude schaken in een digitale miljoenenindustrie veranderden

In dit artikel:

In Parijs vindt van 11 tot en met 15 augustus het wereldkampioenschap e-sports plaats, waar schaken voor de tweede keer onderdeel van het programma is. De partijen worden niet op een bord gespeeld, maar online, met tien minuten bedenktijd per speler en zonder extra tijd na een zet. Koptelefoons, live weergegeven hartslagmetingen en commentaar van bekende schaakstreamers moeten het spel aantrekkelijk maken voor het grote publiek.

De Noor Magnus Carlsen geldt als de belangrijkste kandidaat voor de titel. De 35-jarige oud-wereldkampioen klassiek schaken richt zich sinds zijn besluit in 2022 om zijn klassieke wereldtitel niet te verdedigen vooral op rapid, blitz en freestyle chess. In die disciplines werd hij wereldkampioen. Ook vorig jaar won hij het e-schaaktoernooi op de WK e-sports.

In Parijs krijgt Carlsen concurrentie van onder anderen Hikaru Nakamura, de nummer twee van de wereld en een streamer met meer dan drie miljoen YouTube-volgers, en Hans Niemann. De korte speelduur zorgt voor een snel en spectaculair verloop, waarbij ook toppers geregeld in tijdnood komen of fouten maken.

De digitale schaakvariant heeft sterk geprofiteerd van de coronapandemie en de populariteit van de Netflix-serie The Queen’s Gambit. Chess.com, het grootste online schaakplatform, telt inmiddels meer dan 250 miljoen leden. De grote online belangstelling trekt sponsoren aan: de winnaar in Parijs ontvangt 250.000 euro. Dat is aanzienlijk meer dan de prijzen bij bekende klassieke toernooien, zoals Tata Steel in Wijk aan Zee en de Sinquefield Cup in de Verenigde Staten.

Die laatste wedstrijd valt dit jaar samen met het e-schaaktoernooi. Zeven topspelers, onder wie de Nederlandse nummer één Anish Giri, protesteerden daarom tegen de gelijktijdige planning. Giri koos uiteindelijk voor de Sinquefield Cup; ook Jorden van Foreest doet daaraan mee.

Toch blijft de klassieke discipline de belangrijkste vorm van het spel. Alle deelnemers in Parijs zijn ook grootmeester in die variant, en jonge talenten blijven daarin actief. De komende strijd om de klassieke wereldtitel gaat tussen de twintigjarige Javokhir Sindarov en Dommaraju Gukesh. Carlsen is ondanks enkele recente mindere resultaten opnieuw favoriet in Parijs.